شماره 111- بروزرسانی:  یکشنبه 15/7/1386                             بازگشت به صفحه اصلی

قدرت تاریخ

نه تنها در باره دیروز، بلکه همچنین امروز

مومیا ابوجمال[1]

برگردان: سهند امیری

اخیرا ضمن صحبت با یک روزنامه نگار جوان به چند نکته از تاریخ هائیتی اشاره کردم و متوجه شدم که وی گیج و ویج به من خیره مانده است. این روزنامه نگار با این‌که خیلی با سواد و کتاب خوان و حتی به هاییتی هم سفر کرده بود، کوچکترین اطلاعی از نکاتی که من به آن‌ها اشاره کردم نداشت. در باره شان اصلاً نه شنیده و نه خوانده بود. انگار نه انگار که چنین وقایعی به وقوع پیوسته. به او پیشنهاد کردم به عنوان یک دانشجوی رشته‌ی تاریخ، کارهای اخیر دانشور و فعال سیاسی رادیکال  سی.ل.ر جیمز[2]، در باره‌ی هائیتی را به نام جکوبین‌های سیاه: تویسانت لوورترو انقلاب سن دو مینگو، منتشر در سال 1938 بخواند. او اسم کتاب را شنیده بود ولی آن را نخوانده بود.

سی.ل.ر جیمز مردی بود با ذهنی درخشان وهنرهایی متعدد. از کتاب جکوبین‌های سیاه ، به عنوان شاه‌کاری تاریخی و شاید بهترین روایت از انقلاب هائیتی (اقلاً در زبان انگلیسی) یاد برده می‌شود. جیمز که سازماندهنده ای انقلابی و دانشمندی فاضل بود به کاووشی عمیق در باره‌ی عواملی پرداخت که چه در هائیتی و چه در فرانسه باعث انقلاب  شدند. یکی از این عوامل خشونت بی‌رحمانه برده‌داری فرانسه در هائیتی بود. کارخانه‌های تولید شکر کارگران سیاه پوست را چنان تحت فشار قرار می‌دادند که طول عمر یک کارگر اجیر شده در آن‌جا هفت سال بود. آری تنها هفت سال. و برای پر کردن جای خالی آن‌ها دوباره نیروهای شکارگر بردگان راهی آفریقا می شدند تا آفریقایی های بیشتر و بیشتری را از سواحل غربی این قاره دستگیر و به کارخانه های تولید شکر اعزام دارند. به عبارت دیگر، شکنجه و مرگ سیاه پوستان، معادل سود ی شیرین برای سفید پوستان بود.

جیمز اشاره به ضرب المثلی دارد که در زمان انقلاب فرانسه در آن‌جا رواج داشته، مبنی بر این‌که: "ساحل عاج مادر خوبی است". به این معنی که برده داری و خشونت برای کسب و کار آن ها مسئولیتی مادرانه را به دوش دارد. جیمز توضیح می دهد که انقلاب فرانسه به واسطه‌ی ثروت هنگفتی که ازتجارت برده های آفریقائی در هائیتی انباشته شد، بوقوع پیوست. وی به نقل قول از تاریخدان فرانسوی"جارس" می گوید: " تجارت برده ها و برده‌داری پایه‌ی اقتصادی انقلاب فرانسه بود." جارس می افزاید:" انباشت سرمایه‌ی دلالان برده در بوردکس و نیتس، به طبقه‌ی بورژوازی غرور لازم را برای آزادی و خارج شدن از سلطه داد. و این خود طنز تلخ تاریخ است." نیتس مرکز معاملات برده بود. از سال 1666 تا انقلاب، تعداد 108 کشتی به سواحل غنا رفته و بیش از 37430 برده را به بهای 37 میلیون دلار بار زده بود که 15 تا 20 درصد مبلغ را به بورژوازی نیتس پرداخت می کردند.

هائیتی تاثیرات دیگری نیز بر جهان داشت. انقلاب هائیتی رویای امپراطوری فرانسوی-امریکائی ناپلئون را بر باد داد . مدتی نه چندان طولانی بعداز انقلاب هائیتی و قطع سود فرانسه، ناپلئون به توماس جفرسون اعلام کرد که حاضر است لوئیزیانا را به چند میلیون دلار بفروشد. جفرسون پیشنهاد را قاپید و با این به قول معروف فروش مال غیر (ناپلئون زمین سرخپوست ها رو میفروخت نه فرانسه) وسعت ایالات متحده در طول یک شب دو برابر شد.

تاریخ اهمیت بسیاری دارد، زیرا به ما علت وجودی پدیده ها را به صورت امروزین یاد می‌دهد. نه تنها در باره دیروز، بلکه همچنین امروز.

فرهنگ توسعه - 1385 - لطفا مقاله‌ها، نظرها و پیشنهادهای خود را به آدرس info@farhangetowsee.com بفرستید