سونامي

نوشته : سيامك طاهري

تنها 5 روز به پايان سال 2004 مانده بود كه جهان شاهد فاجعه هولناكي شد .

زلزله اي عظيم به قدرت 9 ريشتر در اعماق اقيانوس هند رخ داد كه بيش از 5 كشور حاشيه اين اقيانوس يعني اندونزي ، مالزي ، سري لانكا ، هند ، تايلند و بخش كوچكي از برمه را لرزاند . موج هاي بنيان كن جنوب آسيا نه تنها هزاران نفر را به كام كشيد بلكه به شكل غير قابل پيش بيني اي ، اقتصاد و بازارهاي آسيا را در چنبره خود گرفت ، روستاهاي ماهيگيري نابود شده و ستون فقرات اقتصادي توريسم يعني تفريح گاهها به ويرانه اي تبديل شدند . آمار كشته شده گان 000/100 الي 000/200 نفر است و تا 000/400 نفر هم تخمين زده شده است . در ميان خيل كشته شدگان افرادي از كشورهاي آلمان ، سوئد ، ايتاليا ، انگلستان ، آمريكا و ... وجود دارند . هر كدام از كشورهاي نامبرده شده ، صد ها نفر از اتباع خود را در اين مراكز توريستي از دست داده اند . مرگ اين افراد باعث شد كه راديـو و تلويزيـون ها و مطبوعات و رسانه هاي جمعي كشورهاي قدرتمند جهان توجه ويژه اي به اين حادثه هولناك طبيعي از خود نشان دهند . تلويزيون هاي اين كشور ها بخش بزرگي از ساعات خود را به پخش گزارش هاي مستند از اين ماجرا اختصاص دادند . روزنامه ها با تيترهاي درشت و عكس هاي بزرگ رنگي توجه افكار عمومي را به حادثه اي دلخراش جلب كردند كه از نظر اقتصادي ضربه اي كوچكتر از سارس به اقتصاد اين منطقه وارد كرده است .

خبرگزاريهاي بزرگ جهان كه پايگاه ايشان در همين كشورها است نيز از قافله عقب نمانده اند .

 آيا صرف همبستگي انساني و تأثر بشري عامل اين توجه است و يا پديده كشته شدن اتباع كشورهاي خودي ؟ 

اينكه در هر يك از اين كشورها صدها خانواده عزادار شده است بي گمان در جلب توجه افكار عمومي بر اين فاجعه انساني بي تأثير نبوده است . مردم كشورهاي اروپـايي كه سال ها در آسـايش و آرامش زيسته اند و مردم كشور آمريكا كه همواره با تسلط بر جهان حكم رانده اند عادت ندارند كه در يك حادثه طبيعي چنين راحت عزيزان خود را از دست بدهند . آنهم حادثه اي كه هزاران كيلومتر از آنان فاصله دارد . صرفنظر از علت واقعي اين تأثر همگاني ، پيدايش چنين همبستگي جهاني اي را بايد به فال نيك گرفت . پيدايش روح يكپارچه بشري كه از مرگ و مصيبت همنوع خود متأثر مي شود و در غم هم شريك مي شوند پديده اي است كه در جهان ما كه پيكرش از زخم هاي جنايتكاران جنگ طلب جهان خونين است بسيار ارزشمند است .

در نتيجه برپايي اين موج انساني ، رهبران خواب آلود و سياستمداران بي احساس و عاري از هر گونه خصلت انساني اين كشورها، مورد هجوم انتقادات رسانه هاي خبري قرار گرفتند . روح همبسته ايجاد شده در اين كشورها براي اولين بار فرقي بين قربانيان آمريكايي ، انگليسي ، آلماني ، اندونزيايي ، ايتاليايي ، هندي ، تايلندي و ... نمي گذاشت گويي همه بشريت يكصدا به سوگ همه بستگان خود نشسته اند . اين روح زخم خورده فقط يك نام را مي شناخت : سونامي

رسانه هاي آمريكايي از بي توجهي رئيس جمهور تازه انتخاب شده اين كشور جورج بوش و اختصاص مبلغ اندك براي كمك به قربانيان سونامي انتقاد كردند . مبلغ اختصاص داده شده در مقايسه با مبالغي كه براي برگزاري جشن و مراسم دومين دوره به قدرت رسيدن وي اختصاص يافته بودند بسيار مسخره مي نمود . افكار عمومي انگلستان ، بلر را  به علت آنكه بلافاصله پس از اين فاجعه محل تفريحي اي را كه تعطيلات خود را در آن مي گذراند ترك نكرده و براي كمك به قربانيان به كشور خود باز نگشته بود  مورد هجوم و انتقاد قرار داد . در سوئد هم وضع به همين گونه بود . سياستمداران اما بنا به خصلت حرفه اي خود زود كوشيدند بر اين موج همبستگي سوار شوند .

دولت آمريكا كه تا كنون براي جنگ عراق 232 ميليارد دلار هزينه كرده است در حدود 300 ميليون دلار براي كمك به قربانيان اختصاص داد . آلمان سومين قـدرت اقتصادي جـهان مبـلغ 500 ميليـون يـورو ( معادل 680 ميليون دلار ) براي اينكار اختصاص داد . مجموع كمك هايي كه تا كنون قول داده شده است بالغ بر 2 مليارد دلار مي شود . به نظر مي آيد كه براي اولين بار يك همبستگي واقعي براي مقابله با بلاياي طبيعي شكل گرفته است . اما اين موضعي بسيار خوشبينانه است . كوفي عنان دبير كل سازمان ملل متحد زنگ هشدار را به صدا در آورد : بخش بزرگي از كمك هايي كه از سوي رهبران جهان براي كمك به زلزله زدگان بم قول داده شده بود هرگز به اين كشور ارسال نشد . آيا با گذشت زمان و كم شدن حساسيت هاي جهاني قربانيان سونامي همانند قربانيان بم به فراموشي سپرده مي شوند و با دردها و غم هاي خود تنها مي مانند . آيا آنچه كه امروز در جهان مي گذرد هياهو براي هيچ است ؟ آيا روح همبسته انساني يك رويا و يك خواب خوش زود گذر است .

آيا بشريت زخم خورده توانايي غلبه بر سياستمداران را كه نقش غلامان حلقه به گوش سرمايه را ايفا مي كنند را دارند ؟

بي بي سي ( بنگاه سخن پراكني بريتانياي كبير ) در تفسيري كه پس از واقعه سونامي منتشر كرد چنين نوشت :

يكي از وزراي سابق دولت انگليس زماني گفت " بازار هيچ وجدان اخلاقي را نمي شناسد ." داد و ستد كنندگان سهام در بورس هاي سراسر آسيا وقت خود را براي ابراز تأسف و تسليت به خاطر قربانيان فاجعه اخير در اين منطقه كه ابعاد آن روز به روز وسعت مي يابد تلف نكردند . بي شك براي پاسخ به سؤالات مطرح شده دررابطه با قول هاي داده شده بايد كمي بيشتر صبر كرد اما متأسفانه حوادث طبيعي صبر كردن نمي دانند . زلزله ها و سونامي هاي ديگري در پيش است .