|
|
شماره 152- بروزرسانی: چهارشنبه 12/10/1386 بازگشت به صفحه اصلی |
|
مهم ترین وقایع سال 2007(*) بهرام رحمانی bamdadpress@ownit.nu
با آرزوی سال نو و برابر برای همه! در سالی که گذشت سیستم سرمایه داری، هم چنان عنان گسیخته تعرض خود را به دستاوردهای بشری در همه زمینه های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ادامه داد. استثمار غیرانسانی نیروی کار، توزيع ناعادلانه درآمدها، مناسبات نابرابر بين دو جنس، تخریب محيط زيست، عدم امنیت شغلی، محدودیت های بهداشتی، آموزش و پژوهش و غيره بیش از گذشته به سیاست عمومی سرمایه داری جهانی و دولت های حامی سرمایه تبدیل گردید. از سوی دیگر، مبارزه طبقه کارگر با سیستم سرمايه داری که منطق اصلی اش استثمار و انباشت سود است گسترش یافت. در آخرين ماه های سال ۲۰۰۷ بهای هر بشکه نفت ۹۰ تا ۱۰۰ دلار در نوسان بود. افزایش این طلای سياه و امکان اوج گيری باز هم بيش تر آن، از فشارهای تورمی بر مزدبگیران نکاست و از این افزایش کلان قیمت نفت، چیزی عاید شهروندان کشورهای صادرکننده نفت از جمله ایران، نشد افزایش بی سابقه بهای نفت، رشد فوق العاده صادرات و ذخائر ارزی چین، کاهش ارزش دلار و بحران بانکی و مستغلاتی آمریکا در سال ۲۰۰۷ اقتصاد جهانی را با تحولاتی کم سابقه روبرو ساخت. در کنار بالارفتن بهای نفت خام، افزایش فوق العاده ذخائر ارزی و صادرات چین را می توان مهم ترین رویداد اقتصادی سال ۲۰۰۷ جهان دانست. اواخر تابستان 2007 اعلام شد که ذخیره ارزی چین، به بیش از هزار میلیارد دلار رسیده است. دست کم یک چهارم این مبلغ به سرمایه گذاری در صنایع و شرکت های خارجی اختصاص یافت. کارشناسان اقتصادی پیش بینی کردند که چین برای نخستین بار عنوان «قهرمان صادرات جهان» را از انحصار آلمان خارج خواهد کرد. آلمان تا سال ۲۰۰۶ با حدود ۸۰۰ میلیارد دلار صادرات، همواره مقام نخست جهان را در این عرصه داشت. در ماه نوامبر 2007، ارزش هر یورو به یک و نیم دلار رسید. بعضی از کارشناسان این را نشانه پایان دوران رهبری دلار بر بازار جهانی دانستند. در این میان دولت آمریکا، اين مرکز نظم نوین جهانی امپرياليستی، هم چون گذشته تلاش کرد کشور دیگری را کیسه بوکس خود قرار دهد تا به جنایات خود در خاورمیانه سرپوش بگذارد. و آن، تهدید بمباران نقاطی از ایران و محاصره اقتصادی این کشور بود. دولت ایران نیز از این فرصت برای سرکوب هر چه شدیدتر فعالین جنبش های اجتماعی بهره برد. آمریکا که پس از فروپاشی شوروی تلاش کرد سلطه و هژمونی خود را از طریق میلیتاریسم و لشکرکشی در جهان تثبیت کند و خود در راس جهان یک قطبی قرار گیرد ناکام ماند. چرا که به جای جهان دو قطبی سابق - بلوک شرق و غرب - دوران جنگ سرد، دست کم به جهان چهار قطبی، یعنی ايالات متحده آمریکا و کانادا، اتحادیه اروپا، ژاپن و چین تبدیل شده است. بنابراین، این آرزوی سیاست مداران آمریکا به یک آرزوی دست نیافتنی بدل شده است. جنگ های دولت ها تاکنون ضربات هولناکی بر انسان و اقتصاد و محیط زیست زده است. تاریخ نشان داده است که قربانیان اصلی جنگ ها مردم عادی کشورهای درگیر جنگ هستند که در آغاز جنگ کوچک ترین نقشی نداشته اند. در جنگ جهانی اول ۲۰ میلیون نفر جان خود را از دست دادند و ۲۱ میلیون نفر زخمی شدند. از این تعداد قربانی ۱۰ میلیون نفر غیرنظامی بودند. در طول جنگ جهانی دوم ۷۲ میلیون نفر کشته شدند؛ یعنی در طول ۶ سال جنگ بین سال های ۱۹۳۹ و ۱۹۴۵ در جنگ کشته شدند. سهم مردم عادی از این تعداد، ۴۷ میلیون نفر بود. یعنی حدود دو برابر تعداد نظامیان در جنگ جهانی دوم مردمان عادی کشته شدند. حدود ۲۰ میلیون از مردم عادی بر اثر گرسنگی و بیماری های ناشی از جنگ، جان خود را از دست دادند. آمار جنگ های داخلی کشورهای توسعه نیافته نیز کشتار وسیع انسان های بی گناهی که تنها گناهشان زاده شدن در کشوری است که درگیر جنگ هستند. در جنگ داخلی سودان بین سال های ۱۹۸۳ تا ۲۰۰۲ حدود یک میلیون نفر کشته شدند. براساس گزارشات سازمان ملل و غیره، قربانیان جنگ هشت ساله ایران و عراق، فقط در ایران از 24 استان کشور (در آن زمان)، 5 استان صحنه جنگ بود و 11 استان دیگر هدف حمله های هوایی و موشکی مکرر قرار گرفت. این 16 استان، دوسوم جمعیت 50 میلیونی کشور را در آن زمان در خود جای می داد، منطقه نبرد به طول 200 کیلومتر در امتداد مرز و به عمق 80 کیلومتر، عمدتا در خاک ایران است، طبق مستندات، بیش از 50 شهر و شهرستان و نزدیک به 4 هزار روستا در این جنگ به میزان مختلف خسارت دیدند و تعداد بسیاری نیز با خاک یکسان شدند که باید آن ها را به این تعداد اضافه کرد. در مجموع، کل واحدهای مسکونی که بنا به گزارش ها در جنگ تخریب شد، یعنی بیش از 13 هزار بود. 190 هزار واحد نیز به شدت خسارت دید. وضعیت عراق نیز بهتر از ایران نبود. در این جنگ خانمانسوز، حدود یک میلیون نفر از طرفین کشته و زخمی و یا برای همیشه معلول شدند و میلیون ها نفر نیز آواره گردیدند. خسارات مستقیم اقتصادی این جنگ، یک صد میلیارد دلار و خسارات غیرمستقیم آن تا یک هزار میلیارد دلار فقط برای ایران برآورد شده است. در نسل کشی «رواندا» در سال های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۴ بین ۸۰۰ هزار تا یک میلیون کشته بر جای گذاشت. درگیری های دارفور که از سال ۲۰۰۳ آغاز شده است، تاکنون بیش از ۴۰۰ هزار نفر قربانی گرفته است. بدین ترتیب، جوامع انسانی از بروز جنگ های جدید به شدت نگرانند و نیروهای چپ، انسان دوست، تشکل های کارگری و نهادهای دمکراتیک در سال های اخیر با راه انداختن جنبش ضدجنگ تلاش کرده اند تا جلو جنگ طلبی دولت ها را بگیرند و نگذارند این جنگ هایی که دولت ها آغازگر آن هستند انسان ها را قربانی کنند. سال گذشه نیز هم چنان مردم عراق و افغانستان در زیر اشغال نیروهای آمریکا و متحدان آن و جنگ ملی و مذهبی زندگی هولناکی را از سر گذراندند. در هفته های پایانی سال 2007، حملات هوایی و زمینی ارتش ترکیه به کردستان عراق با حمایت و پشتیبانی دولت آمریکا آغاز گردید که هدف ظاهری آن سرکوب «پ.ک.ک» و تخریب اردوگاه های آن در مرزهای ترکیه و کردستان عراق است اما گفته می شود در این حملات بیش تر مردم عادی روستاهای مرزنشین قربانی شده اند. هدف اصلی دولت ترکیه، سهم گرفتن از تحولات عراق و جلوگیری از برپایی دولت مستقل کرد در این منطقه است. در سال گذشته دولت ایران نیز به بهانه سرکوب اپوزیسیون کرد، بارها به روستاهای مرزی کردستان عراق یورش برد که هرگز با مخالفت دولت آمریکا و نیروهایش در عراق روبرو نشد. اساسا ریشه های تاریخی تمامی این جنگ ها را باید در شکل گیری حکومت ها و دولت ها از نوع و مدل مختلف مدرن و ارتجاعی مورد بررسی قرار داد. اما روشن است که ماهیت همه دولت های بوژوایی و جنگ هایشان ریشه در روابط و مناسبات سرمایه داری دارد. این حاکمان هستند که در راستای منافع اقتصادی و سیاسی و نظامی خود جنگ راه می اندازند و انسان ها را به کشتن می دهند. داروین در تئوری خود، با ارائه دلایلی نوشته بود که در صحنه دنیا جانداران زیادی هستند که برای بقای خود وارد جنگ می شوند و همچنین در خصوص انسان ها هم تاکید کرده بود که انسان ها هم مثل بقیه حیوانات بودند که با جنگ و دعوا توانسته بودند به پیشرفت و تکامل برسند. چارلی چاپلین، در سخنرانی پایانی فیلم «دیکتاتور بزرگ»، چه زیبا میگوید: «حرص و آز روح بشر را مسموم کرده است، دنیا را پر از تنفر کرده است، ما را در بدبختی و خون غوطه ور کرده است … ما بیش از آن که به دستگاه ها نیاز داشته باشیم، محتاج انسانیت هستیم و بیش از هوش محتاج مهربانی و ملایمت... ما همه میخواهیم به یکدیگر کمک کنیم؛ نوع بشر چنین است. ما همه می خواهیم در شادی یکدیگر زندگی کنیم؛ نه در رنج و بدبختی یکدیگر. ما نمی خواهیم از یکدیگر متنفر باشیم و همدیگر را تحقیر کنیم...» اگر این سخنرانی چارلی چاپلین، از زبان سران حکومت های خشونت طلب و جنگ طلب جاری می شد شاید وضعیت جهان طور دیگری بود. در برابر اين شکل آرایش سرمایه داری جهانی، با وجود رشد مبارزه طبقاتی اما، همبستگی بین المللی و مبارزه طبقاتی آن آرایش قدرتمندی هم چون انترناسیونال اول را به خود نگرفته است. مبارزات و مقاومت و آگاهی طبقاتی کشوری نیز هنوز بسيار آسيب پذير است. شکاف ها و رقابت های عقب مانده سرمایه داری، تضادهای ناشی از تبلیغات ناسيونالیستی و مذهبی و سکتاريستی نیز جنبش کارگری، جنبش زنان، جنبش دانشجویی و جنبش مردم تحت ستم برابری طلب را نیز تهديد می کند. برای سازمان دهی انترناسيونال پرولتری و همبستگی و اتحاد جنبش های اجتماعی به نیروی ویژه ای نیاز دارد و این کار بیش از همه به تلاش پیگیر سازمان ها و احزاب کمونیستی بستگی دارد که منافعی جز منافع طبقه کارگر برای خود تصور نمی کنند. در واقع الويت دادن بر اتحاد و همبستگی جنبشی های اجتماعی در داخل مرزهای یک کشور و فراکشوری در عرصه جهانی امری مهم و حیاتی است. به معنای واقعی جهان امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند تحولات عمیق اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی به نفع ستم دیدگان و محرومان است. مسلما تا روزی که برابری اقتصادی، جنسی، ملی، اجتماعی و فرهنگی در جهان حاکم نشود سخت بتوان تصور کرد که شرایط زیست و زندگی و امنیت بشر از این که هم هست بهتر نشود. بنابراين، نبايد این طور استنباط شود که گویا بشر محکوم به این سرنوشت نابرابر و تبعیض آمیز سیستم سرمايه داری است. بشر همواره بر علیه نابرابری، تبعیض، ستم، استثمار، برتری جويی و جنگ طلبی تلاش و مبارزه می کند. تاریخ جوامع بشری، مملو از کشمکش و مبارزه طبقاتی ستم دیدگان بر علیه ستم گران است. در مورد ایران نیز علاوه بر کمشکش ها و بعضی مواقع نیز تبلیغات شدید دو دولت ایران و آمریکا، در ماه های آخر سال 2007، سازمان های اطلاعاتی آمریکا گزارشی از فعالیت های اتمی دولت ایران انتشار دادند حکایت از آن دارد که توافقات مهمی در پشت پرده بین مقامات این دو حکومت صورت گرفته است. ناگهان لحن ها تغییر می کند به طوری که مقامات هر دو حکومت از مذاکره مستقیم نیز سخن به میان می آورند. البته در سال گذشته بارها مقامات دولت ایران و آمریکا در بغداد، در مورد امنیت عراق با همدیگر مذاکره کردند. البته ناگفته نماند با ملایم تر شدن روابط سران آمریکا و ایران، جریانات راست هم چون طرفداران احیای سلطنت در ایران، و ناسیونالیست های کرد، آذری و...، دچار انشعاب و انزوا شدند. در ایران، در سال گذشته، علاوه بر ادامه سرکوب ها و خشونت های دولتی، تورم و گرانی نیز زندگی را بر اکثریت مردم ایران سخت تر کرد. اعلام جيره بندی بنزين توسط دولت در ماه ژوئن سال 2007 موجب ايجاد شورش و درگیری در ايستگاه های پمپ بنزين شد. هم اکنون نیز با آغاز فصل سرما، گاز برخی استان های ایران قطع شده است، این احتمال وجود دارد که اعتراضات توده ای در این مورد از سر گرفته شود. در حالی که ایران از نظر مجموع ذخاير نفت و گاز در دنيا در مقام اول قرار دارد. دستگيری 15 ملوان بريتانيايی در ماه مارس در شمال خليج فارس، بين آب های ايران و عراق، سخنرانی احمدی نژاد در دانشگاه کلمبيا در نيويورک و انتقادات لی بالينجر، رئيس دانشگاه کلمبيا را که او را «يک ديکتاتور حقير و بی رحم می خواند»؛ و همچنین اعتصابات کارگری و اعتراضات گسترده دانشجویان آزادی خواه و برابری طلب و سوسیالیست در دانشگاه های سراسر ایران و حمایت داخلی و بین المللی از مبارزه آنان، از جمله وقایع مهم هفته های پایانی سال گذشته بود. هفته های اخیر ، با دستگیری بیش از چهل تن از چهره های سرشناس و فعالین جنبش دانشجویی اعتراضات بر علیه دولت ایران گسترش یافت. اعتراضات گسترده ای در داخل و خارج کشور، برای آزادی دانشجویان دربند که عمدتا فعالین چپ هستند و همچنین برای آزادی فعالین جنبش کارگری و جنبش زنان و آزادی همه زندانیان سیاسی در جریان است. با وجود این که در کشورهای غربی تعطیلات آخر سال آغاز شده است اما اعتراض نیروهای آزادی خواه، برابری طلب و کمونیست برای آزادی دانشجویان زندانی، محمود صالحی و منصور اسانلو و همه زندانیان سیاسی هم چنان ادامه دارد. با این مقدمه، به مهم ترین وقایع سال 2007 اشاره می کنیم. (*) برگرفته ای از یک نوشته بلند با همین عنوان که گزیده هایی از آن درج خواهد شد. |
|
فرهنگ توسعه - 1386 - لطفا مقالهها، نظرها و پیشنهادهای خود را به آدرس info@farhangetowsee.com بفرستید |
