شماره 152- بروزرسانی چهارشنبه 13/10/1386                          بازگشت به صفحه اصلی

مهم ترین وقایع سال 2007^(*)

(2)

 بهرام رحمانی

bamdadpress@ownit.nu

روزنامه نگاران قربانی در جهان

بر اساس گزارش سالانه انجمن جهانی دفاع از روزنامه نگاران، در سال 2007 میلادی 31 روزنامه نگار در مناطق مختلف عراق کشته شده اند که این تعداد نیمی از آمار روزنامه نگارانی است که در همین سال و در سراسر دنیا به قتل رسیده اند.

با اعلام این آمار و بر این اساس، عراق هم اکنون به پرخطرترین و ناامن ترین کشور جهان برای روزنامه نگاران تبدیل شده است.

این آمار در گزارش نهایی انجمن جهانی دفاع از روزنامه نگاران برای سال 2007 آمده است. مقر این انجمن مستقل هم اکنون در نیویورک واقع است.

در همین گزارش آمده است که از میان 31 روزنامه نگاری که در عراق جان خود را از دست داده اند، 24 روزنامه نگار مورد سوء قصد و ترور قرار گرفته اند و 7 تن دیگر در جنگ کشته شده اند.

در گزارش انجمن دفاع از حقوق روزنامه نگاران همچنین آمده است، بسیاری از این روزنامه نگاران عراقی بوده اند که برای خبرگزاری های مختلف دنیا فعالیت می کرده اند.

همچنین براساس خبرگزارى اتريش، از اول ماه ژانويه ۲۰۰۷، ۱۱۰ خبرنگار كشته شده ‌اند. سال گذشته اين رقم ۸۶ تن بوده است. اين افزايش تعداد، حاكى از رشد ۱۴ درصدى مرگ و مير در بين خبرنگاران بوده است. براى سازمان‌ هاى غير دولتى اين رقم رو به ‌رشد مرگ و مير با روند رو به رشد نقض حقوق بشر هماهنگى دارد.

دو سوم اين خبرنگاران در مناطق جنگى عراق، سومالى، سريلانكا، افغانستان، كنگو و كينشازا كشته شده‌اند.

آمار حاكى از آن است كه عراق هم‌ چنان خطرناك ‌ترين مناطق جنگى براى كار خبرنگارى به شمار مى رود. بعد از حمله‌ گسترده‌ آمريكا به عراق از مارس سال ۲۰۰۳ تاكنون ۲۵۰ خبرنگار در عراق كشته شده‌اند.

سومالى در سال ۲۰۰۷ در مقام دوم و بعد از عراق قرار دارد. سازمان ‌هاى بين ‌المللى براى حمايت بهتر و بيش تر از خبرنگاران در مناطق جنگى پيشنهاد تشكيل يك قرارداد بين ‌المللى را داده ‌اند. مشورت براى تشكيل چنين قراردادى براى حفاظت از خبرنگاران در تمام دنيا در دست انجام است.

گزارش مجله‌ تايم: عراق سومين كشور فاسد جهان؛ نرخ بيكارى در عراق تقريبا 50 درصد است

مجله‌ تايم در گزارشى عدم تمايل پناهندگان عراقى را براى بازگشت به سرزمين ‌شان بررسى كرده است. در اين گزارش آمده است: «اين سئوالى است كه خانواده ‌هايى هم چون اوادى و صدها هزار بغدادى پناهنده‌‌ ديگر هر روز از خود می ‌پرسند. با فرو نشستن جنگ خون بار فرقه‌ اى كه آن ها را از شهرشان بيرون كرده است، وسوسه‌ بازگشت به ميهن در آن ‌ها نيز افزايش يافته است. در هفته ‌هاى اخير چندين هزار پناهنده‌ عراقى كه بيش ترشان از سوريه هستند به خانه‌ شان بازگشته ‌اند. سوريه قوانين جديد و سختى در مورد داشتن ويزا اعمال كرده است تا عراقی ‌ها را به خانه ‌هايشان بازگرداند و به موج ‌هاى جديد پناهندگان در مرزهايش اجازه ورود را به كشورش ندهد. بسيارى از عراقی ‌هاى پناهنده پس اندازشان تمام شده است و ديگر نمی ‌توانند در بيرون از عراق به زندگى ادامه دهند. (دولت عراق پيشنهاد داده است تا به عراقی ‌هايى كه موافقت می ‌كنند تا به خانه ‌ياشان بازگردند، پول بدهد و به طور رايگان آن ها را از مرزها به داخل كشور منتقل كند.) شايد به طور آشكارى تاكنون عراقی ‌هاى كم ترى از اردن به عراق بازگشته ‌اند. اردن مقصد ترجيحى عراقی ‌هاى تحصيل كرده و طبقه متوسط هم چون خانواده‌ اوادى است.»

مجله‌ آمريكايى تايم افزوده است: «آژانس‌هاى بشر دوستانه تخمين می ‌زنند كه 750 هزار عراقى در اردن و يك و نيم ميليون تن ديگر در سوريه حضور دارند...

اين گزارش می ‌افزايد: «در حقيقت وضعيت بغداد هيچ شباهتى به وضعيت عادى ندارد و هنوز تا بغداد امن فاصله دارد. شمار كشته ‌هاى جنگ ‌هاى فرقه‌ اى پايين آمده است اما هيچ سنى جرات نمی ‌كند كه به محله ‌هاى شيعه برود و بر عكس اين موضوع نيز صادق است. فرماندهان نظامى آمريكا كه تلاش ‌هايشان منجر به كاهش شديد خشونت ‌ها در عراق شده است، هشدار داده ‌اند كه زياد دل بسته‌ اين آمار نشويم. ژنرال ديويد پترائوس، فرمانده ارشد نيروهاى آمريكايى در عراق در ششم دسامبر به روزنامه ‌نگاران گفت: هيچ كسی از مشاهده كور سويى در انتهاى تونل حرف نمی ‌زند. هيچ نظامی ‌اى وجود ندارد كه در رسيدن به آخر خط خوشحالى كند.

تايم می ‌افزايد: «... پاييز امسال مقام بلندپايه‌ ضد فساد دولت به دليل ترس از ترور، پناهنده‌ آمريكا شد. در سه سال گذشته 31 تن از كارمندانش كشته شدند. قاضى رادى حمزالرادى پيش از ترك عراق تخمين زد كه 18 ميليارد دلار از سال 2004 ناپديد شده است. وى در جلسه‌ كنگره در ماه اكتبر در واشنگتن گفت كه فساد واقعا هر آژانس و وزارت را حتى بعضى از قدرت مندترين مقامات عراقى را نيز تحت تاثير خود قرار داده است. بسيارى از اين پول ناپديد شده به منظور پروژه‌ هاى بنيادى و بهبود خدمات اصلى در نظر گرفته شده بود. بغداد بدون اين سرمايه ‌گذارى حياتى از كمبود برق آب و بنزين و گازوئيل رنج خواهد برد. هيچ داده‌ى اقتصادى قابل اعتمادى وجود ندارد، اما به نظر می ‌رسد كه نرخ بيكارى تقريبا 50 درصد باشد.

... اما پارلمان عراق هنوز موضوعات مهم را به كنار می ‌گذارد. وضعيت كركوك - كه كرد‌ها، عرب ‌ها و گروه قومى سومى يعنى تركمن‌ ها ادعاى مالكيت آن را دارند - قرار بود پيش از پايان امسال مشخص شود. مقامات عراقى و آمريكايى هم اكنون اعلام كرده ‌اند كه رای ‌گيرى در اين مورد بايد به زمان ديگرى موكول شود؛ همين طور رای ‌گيرى در مورد بودجه. پيشرفتى در تصويب لوايح تقسيم درآمدهاى نفت و مشخص كردن مرزهاى استان‌ ها در نسبت با ماه‌ هاى گذشته انجام نشده است...

تمام اين موارد تصوير نااميد كننده‌اى را براى پناهنده‌ هاى عراقى هم چون خانواده‌ى اوادى ترسيم می ‌كند...»

گزارش گاردين از وضعيت زنان در عراق

بی بی سی: پس از حمله نظامى به عراق در ماه مارس 2003، دولت آمريكا ادعا كرد كه وضعيت حقوقى و آزادى زنان اين كشور بهتر خواهد شد. اما مارك لاتيمر، گزارشگر روزنامه گاردين (چاپ بريتانيا)، پس از سفرى كه به عراق داشته، وضعيت زنان اين كشور را طور ديگرى ديده است.

او مى گويد كه نه تنها وضعيت زنان اين كشور بهتر نشده بلكه به ميزان زيادى بدتر هم شده است. اين گزارشگر در مقاله اى بلند (كه اخيرا به چاپ رسيد)، از تجاوز جنسى به زنان عراقی، سوزاندن آن ها و قتل شان نوشته است. در اين جا چكيده اى از اين گزارش را مى خوانيم:

جورج بوش، رييس جمهور آمريكا، در ماه مارس سال 2004 ميلادى گفت كه «پيشرفت در استقرار آزادى در خاورميانه باعث شده است كه زنان اين منطقه هم حقوق بيش ترى داشته باشند و هم اميد تازه اى به آينده خود... تجاوز به زنان در زمان حكومت صدام حسين براى بى حيثيت كردن خانواده هاى مخالف رژيم سابق به پايان رسيده است.»

اما آنچه در عراق كنونى مى گذرد با آنچه سه سال پيش از آقاى بوش شنيديم، خيلى فاصله دارد. حتى در دوران صدام زنان عراقي، از جمله زنان كرد اين كشور، به خاطر برخوردار بودن از حقوق و پشتيبانى قانون مورد قبطه ديگر زنان كشورهاى عرب بودند. آن ها در حوزه تجارت، آموزش و همچنين در ادارات دولتى پست هاى بالايى داشتند و حقوق آن ها تحت پوشش قانون خانواده تا حد زيادى محفوظ بود. اما از زمان حمله نظامى آمريكا به عراق، تمام پيشرفت هايى كه براى رسيدن به آن ها نيم قرن زمان لازم بوده، در حال از بين رفتن است.

در بيش تر نقاط عراق زنان به قدرى احساس نا امنى مى كنند كه فقط در صورتى از خانه خارج مى شوند كه يك خويشاوند مرد آن ها را همراهى كند. همه گروه هاى مسلح مهم، از جمله آن هايى كه به دولت وابسته هستند، از روى عادت به زنان تجاوز جنسى مى كنند. آمار قتل زنان در سراسر عراق به حد بی سابقه اى رسيده است.

سازمان ملل متحد، در ماه اكتبر امسال گزارشى منتشر كرد و در آن نسبت به افزايش قتل هاى ناموسى در منطقه نيمه خودمختار كردستان عراق به شدت ابراز نگرانى كرد. اين سازمان تائيد كرد كه تنها در شش ماه اول سال 2007، 255 قتل ناموسى در اين منطقه صورت گرفته است كه سه چهارم مقتولين سوزانده شده اند.

پزشكان عراقى به بازرسان سازمان ملل گفته اند كه سوختگى ها ناشى از خودسوزى بوده است. در گزارش سال 2006 سازمان ملل آمده است: «سوختگى اين زنان بين هفتاد تا صددرصد است كه پزشكان مى گويند توسط خود قربانى صورت گرفته است.»

اما فعالان حقوق بشر مى گويند كه اگر اين سوختگى ها ناشى از خودسوزى بوده است به اين خاطر بوده كه زنان وادار به اين كار شده اند.

قوانين جزايى عراق مجازات هاى سبكى را براى قتل هاى ناموسى يا آزار زنان به خاطر مسائل «ناموسى»، در نظر گرفته است به طورى كه برخى از مردها فقط جريمه نقدى بايد پرداخت كنند. يوسف عزيز، وزير حقوق بشر در دولت محلى كردستان عراق، مى گويد كه قوانين اين منطقه در اين زمينه اصلاح شده اند اما مدافعان حقوق زنان مى گويند كه به رغم تغيير در قانون اساسى عراق و قوانين كردستان، قتل هاى ناموسى هم چنان رخ مى دهد.

يكى از اين فعالان براى من تعريف كرد كه وقتى از مردى پرسيده چرا مى خواسته خواهرش را به ظن داشتن رابطه نامشروع به قتل برساند او جواب داده «چون ما الان در عراق دموكراسى داريم.» ظاهرا اين مرد فكر مى كند كه دموكراسى يعنى اين كه همه مجازند هر كارى كه مى خواهند، انجام بدهند.

اما حماقت اين مرد از يك واقعيت مهم پرده بر مى دارد: در نظام جديدى كه دولت عراق براى توسعه اين كشور پياده كرده، مشاجرات خانوادگى به طور فزاينده اى نه در دادگاه ها بلكه توسط مراجع مذهبى يا طایفه اى حل مى شود...

به گفته مسئول يكى از سازمان هاى زنان در بغداد كه نمى خواست نامش افشا شود، گفت: «صدام يك ديكتاتور بود اما لااقل ما در زمان حكومت او آزادى داشتيم كه از منزلمان بيرون بياييم. آن زمان فقط يك مجرم بود - صدام - اما الان مجرمان همه جا هستند. زنان ديگر نمى دانند كه چه كسى آن ها را آزار خواهد داد.»

اعتراف به شكست در عراق

مقامات آمريكايی در سال 2007، درباره شرايط عراق و جنگ در اين كشور، در ماه ژانويه اعلام کردند كه نظاميان آمريكايی در عراق افزايش می ‌يابند. 6 ماه بعد اولين گروه از سربازان تازه نفس و نيروی كمكی ارتش آمريكا وارد عراق شدند. اين گروه كه شامل 30 هزار نيروی جديد بود در مناطق به شدت ناآرام عراق از جمله بغداد مستقر شدند.

در ماه ‌های پايانی سال، پنتاگون اعلام کرد که مشغول تهيه طرح كاهش نيروها در سال 2008 است.

جورج بوش و مقامات ارشد دولت آمریکا در سخنان و اظهارنظرات رسانه‌ ای خود به اشتباهات بعد از جنگ اعتراف كردند و از تغيير راهبرد در اين كشور خبر دادند.

مهم‌ ترين عامل اين تغيير راهبرد، گفتگو و توافق با شبه نظاميان «سنی» بود كه به گفته مقامات آمريكايی، اين از مهم ‌ترين دلايل آرام شدن اوضاع كنونی در عراق است. همچنین آرام کردن شیعه ها توسط حکومت اسلامی ایران.

از زمان شروع جنگ عراق در سال 2003 تا پايان سال 2007، دست كم 3897 نفر از نظاميان آمريكايی در اين كشور كشته شدند.

از ديگر تحولات عراق در اين سال خروج نسبی نيروهای نظامی انگليس از جنوب عراق و شهر بصره بود. اين نيروها در ماه دسامبر، طبق برنامه ‌ريزی قبلی شهر بصره را ترك كردند و امنيت و كنترل امور اين شهر را به دست نیروهای عراقی ‌سپردند.

(*) برگرفته ای از یک نوشته بلند با همین عنوان که گزیده هایی از آن درج شده است.

فرهنگ توسعه - 1386 - لطفا مقاله‌ها، نظرها و پیشنهادهای خود را به آدرس info@farhangetowsee.com بفرستید