شماره 177- بروزرسانی جمعه 10/12/1386                             بازگشت به صفحه اصلی

ونزوئلا: شبح شرکت های بزرگ نفتی

پل کيلوگ

برگردان: الميرا مرادی

هوگو چاوز رئيس حمهور ونزوئلا در پاسخ به شکايت موفقيت آميز بزرگترين شرکت حهان(اکسان-موبيل) که موحب انسداد 12 ميليارد دلار از دارايی های شرکت ملی نفت ونزوئلا و تشديد جدی درگيری قديمی اين شرکت بزرگ با دولت چاوز شده است گفت:«راهزنان اکسان-موبيل ديگر ما را غارت نخواهند کرد. آنها امپرياليست، دزدان آمريکايی، دزدان يقه سفيدند. آنها دولت ها را فاسد می کنند، آنها دولت ها را سرنگون می کنند. آنها از تجاوز به عراق حمايت کردند.»[1]

اکسان-موبيل از شرکت ملی نفت ونزوئلا شکايت کرده است، چون پول بيشتری می خواهد. بزرگترين شرکت سهامی تجاری جهان در سال 2007 بيش از 40.6 ميليارد دلار سود داشته است، که نسبت به سود 39.6 ميليارد دلاری سال 2006 حدود سه درصد افزايش داشته است. «اگر اکسان يک کشور بود، سود آن در سال 2007 بيش از توليد ناخالص ملی دو-سوم کشورهای حهان بود. در آمد سال 2007 اکسان که بالغ بر 404 ميليارد دلار می شد، آن شرکت را در ميان 30 کشور بزرگ جهان و جلوتر از قدرتهای ميانی مانند سوئد و ونزوئلا قرار می دهد.»]2]

اکسان-موبيل ادعا می کند دليل شکايت آن از شرکت ملی نفت ونزوئلا اين است که چاوز جون 2007 را بعنوان ضرب الاجلی تعيين کرد که اکسان و ديگر شرکت های بزرگ نفتی که در ونزوئلا فعاليت می کردند، تا آنموقع سهم اکثريتی خود در طرحهای توسعه نفت سنگين آن کشور را رها کنند. اکسان-موبيل و کونکو-فليپس در «مرکز بين المللی برای حکميت جهت حل اختلافات سرمايه گذاری» اقامه دعوا کردند و اکسان-موبيل همزمان با آن در دادگاه های ايالات متحده و بريتانيا از شرکت ملی نفت ونزوئلا شکايت کرد، که آنها در 7 فوريه 2008 با ادعای اکسان موافقت کرده و حکم انسداد دارايی های شرکت ملی نفت ونزوئلا را صادر کردند.[3]

اما خيلی بيشتر از عدم موافقت ساده در ميان است. اولاً، بسياری از شرکت های بزرگ نفتی با شرايط چاوز موافقت کرده اند و به دادگاه نرفته اند-از آنجمله شرکت شوران، شرکت استت اويل نروژ، بريتيش پتروليوم انگليس، و توتال فرانسه.[4]

ثانياً، ونزوئلا تنها کشوری نيست که با تقاضای شرکت های بزرگ نفتی به مقابله برخاسته و خواستار مذاکره برای تغيير قراردادهای قديمی شده اند. اينجا در کانادا، دانی ويليامز، نخست وزير استان نيوفانددلند (Newfoundland) خواستار سهم مالکيتی در قرارداد نفتی دريايی چند ميليارد دلاری هبرون شد و توانست آن را بدست آورد.[5]

حتی محافظه کاران در آلبرتا نيز شرکت های بزرگ نفتی را محبور به پرداخت بهره مالکانه بيشتری کرده اند.[6] و در روسيه، بريتيش پتروليوم و رويال داج شل محبور شدند کنترل طرحهای پر سود سيبری را به شرکت دولتی روسی گازپروم واگذار کنند.[7]

حقيقت اين است که اولتيماتوم اکسان-موبيل بيشتر دلائل سياسی دارد تا اقتصادی. صاحبان اکسان-موبيل بخشی از دنيای فساد و سرکوب هستند. چاوز بر عکس، به اين دليل در قدرت است که ميليونها نفر به دفعات جسم و جان خود را به خطر انداخته اند و در مقابل شرکت های چند مليتی بزرگ و متحدان بومی آنها ايستاده اند. آن جنبش انقلابی، اکسان-موبيل را ترسانده است.

از اينروست که اکسان-موبيل با مراحعه به دادگاه های ايالات متحده و بريتانيا(دو قدرت غربی بزرگ امپرياليستی) در صدد است هوا را بسنجد و ببيند جنبش انقلابی در ونزوئلا چقدر نيرومند است. اين با توجه به شکست چاوز در رفراندوم اخير برای اصلاح قانون اساسی بسيار مهم است.

و ما نبايد در باره توانايی شرکت های چند مليتی در استفاده از پوشش حقوقی در تعقيب «حقوق» خود و کسب سودهای نجومی در جنوب جهانی ترديد کنيم.

« بريتيش پتروليوم در دهه 1970 در شکايت عليه ليبی پيروز شد... و نفتکشهای ليبی را در سراسر جهان تعقيب کرد تا آنها را بعنوان غرامت ضبط کند.» در سال های 2006 و 2007 «شرکت های غربی که بدهی پرداخت نشده کنگو به شرکت های ساختمانی خارجی را خريده بودند، بعد از صدور حکم دادگاه حکميت به نفع آنها، اقدام به ضبط نفتکشهای کنگويی کردند.»[8]

حملات اکسان-موبيل در ونزوئلا با مقاومت روبرو شده است. شرکت ملی نفت ونزوئلا اين ادعا را که حکم دادگاه بر دارايی های آن تأثير جدی داشته است را رد می کند. رافائل راميرز، وزير انرژی ونزوئلا گفت:«شرکت ملی نفت ونزوئلا صد در صد فعال است و به سراسر حهان نفت صادر می کند.[8] چاوز هم در 11 فوريه 2008 گفت اگر اکسان-موبيل در انسداد دارايی های شرکت ملی نفت ونزوئلا موفق شود، او صدور نفت به ايالات متحده را متوقف خواهد کرد.[10] اين تهديدی است که بايد جدی گرفته شود. ونزوئلا که چهارمين صادر کننده نفت به ايالات متحده است، اگر بتواند کشف 200 ميليارد بشکه نفت جديد خود را ثابت کند، با احتساب 100 ميليارد بشکه ذخائر کنونی آن، رسماً از نظر ذخائر اولين کشور حهان خواهد بود.[11]

با توجه به آنچه که در ميان است، امپرياليسم آمريکا و شرکت های بزرگ متحد آن در اين لحظه در موقعيتی نيستند که بتوانند کودتای نافرجام 2002 را تکرار کنند. جنبش ونزوئلا بسيار بزرگ است، و نفت ونزوئلا مهمتر از آن است که آنها فعلاً دست به کودتا بزنند. اما ما از تاريخ تلخ شرکت های بزرگ نفتی و جنوب جهانی آموخته ايم که اين آخرين درگيری بين قدرت سرمايه بزرگ و قدرت مردمی در ونزوئلا نيست.

مراجع:

[1] Cited in Saul Hudson, "Chávez warns he'll stop oil shipments to U.S.," The Globe and Mail, Feb. 11, 2008, p. B.3

[2] Shawn McCarthy, "Exxon profit hits $40.6-billion," The Globe and Mail, Feb. 2, 2008, p. B.7

[3] Peter Wilson, "Big Oil's Victory in Venezuela," BusinessWeek, Feb. 7, 2008, www.businessweek.com

[4] Brian Ellsworth, "Exxon, ConocoPhillips won't bow to Chávez," The Globe and Mail, June 26, 2007, p. B.12

[5] Colin Campbell, "How to win, in a fight with Big Oil," Maclean's, September 10, 2007, p. 62

[6] Guy Chazan, "Oil Sands Are Shifting in Alberta," Wall Street Journal, February 5, 2008, p. A8

[7] Russell Gold, "Big Oil looks for Plan B after Venezuela," The Globe and Mail, June 27, 2007, p. B.13

[8] Russell Gold, "Big Oil," p. B.13

[9] "Venezuela denies PDVSA asset freeze," www.chinaview.cn, February 9, 2008

[10] Simon Romero, "Chávez threatens to end oil exports to U.S.," International Herald Tribune, February 11, 2008, www.iht.com

[11] Steven Bodzin, "Exxon Gives Chávez Biggest Fight Over Nationalization," Bloomberg.com, February 13, 2008

26 فوريه 2008

 گرفته از دنیای ما

http://www.donyayema.info/articles_detail.php?aid=998

فرهنگ توسعه - 1386 - لطفا مقاله‌ها، نظرها و پیشنهادهای خود را به آدرس info@farhangetowsee.com بفرستید