شماره 199- بروزرسانی پنجشنبه 19/2/1387                             بازگشت به صفحه اصلی

سقوط آزاد حزب حاكم بريتانيا

اردشير زارعي قنواتي

زلزله سياسي در بريتانيا با اعلام نتايج انتخابات محلي اين كشور در روز جمعه  2 مه در شرايطي فونداسيون احزاب سياسي را به لرزه در آورد كه محافظه كاران به رهبري " ديويد كامرون " شهد پيروزي را در شرنگ تلخ شكست رقيب نوش مي كردند. حزب حاكم كارگر به رهبري " گوردون براون " بزرگترين شكست 40 ساله اخير خود را در شرايطي شاهد بود كه افول اين حزب براي اولين بار آنان را به رتبه سوم تنزل داد. سبد آراي 44 درصدي حزب محافظه كار، 25 درصدي حزب ليبرال دمكرات و 24 درصدي حزب كارگر تفسير بدون شرح سقوط جايگاه حزب حاكم تلقي مي شود.

 اما اينكه چنين تصويري واقعيت سياسي جامعه امروز بريتانيا خواهد بود موضوع ترديد برانگيزي است كه نمي توان نسبت به آن با قاطعيت پاسخ گفت. در بريتانيا و بيشتر كشورهاي اروپاي غربي انتخابات محلي دقيقا بر واقعيت برايندهاي ملي منطبق نيست و افكار عمومي و راي دهندگان از چنين انتخاباتي براي هشدار و دهن كجي به احزاب حاكم استفاده مي كنند. بسياري از راي دهندگان سنتي احزاب سياسي در غرب، در شرايطي به سمپاتي حزبي خود در انتخابات محلي و شهرداري ها پشت و پا مي زنند كه در وضعيت ملي اين سيكل صورت بندي متفاوتي را نمايش مي دهد. انتخابات شهرداري ها در فرانسه كه در 16 مارس برگزار شد و در آن حزب سوسياليست به پيروزي چشمگيري در مقابل احزاب راست به رهبري " نيكلاي ساركوزي " دست يافت گوياي چنين ويژگي تقريبا عمومي در اروپا مي باشد. اين در حالي است كه حزب آقاي ساركوزي در انتخابات رياست جمهوري و پارلماني سال گذشته وي را به جاي " سيگولن رويال " كانديداي حزب سوسياليست به كاخ ورساي روانه كرده و اكثريت مطلق پارلماني را نيز كسب نموده بود. شكست تلخ حزب كارگر از آنجا كه با پيروزي " بوريس جانسون " محافظه كار بر " كن ليوينگستون " نماينده شاخص حزب كارگر در انتخابات محلي لندن همراه شد، ابعاد فاجعه را براي اين حزب دو چندان كرد. اين مسئله در شرايطي اتفاق افتاد كه آقاي ليوينگستون در دوره قبلي در انتقاد به رويكرد جنگ طلبانه حزب كارگر در همراهي با ايالات متحده در جنگ عراق، به صورت مستقل توانسته بود در انتخابات لندن پيروز شود. مطمئنا شكست بزرگ حزب كارگر در انتخابات محلي بريتانيا يك زلزله سياسي در محافل حاكم بر اين كشور خواهد بود و نخست وزير را مي بايست به تجديدنظر در بسياري از سياست هاي كلان و تاكتيكي كنوني خويش به تعمق وادار كند. اينكه بعد از شكست حزب كارگر در انتخابات محلي هفته گذشته تمام دلايل را به سمت عملكرد اين حزب در عرصه ملي و بين المللي به حساب آورد تا حدود زيادي درست به نظر نمي رسد. در كنار سياست هاي اشتباه براون در خصوص وضعيت اقتصادي به عنوان دليل اصلي اين شكست مي بايست به وضعيت عمومي بين المللي و بحران در نظام سرمايه داري طي سال هاي اخير نيز توجه ويژه اي مبذول داشت.

بحران اقتصادي در نظام نوين بين المللي در قالب ركود – تورم كه ابتدا از ايالات متحده بواسطه بحران مسكن آغاز شد و به تدريج به اروپا نيز كشيده شد، تمام قاره سبز را بدون خط كشي بين حاكمان سوسيال دمكرات يا نوليبرال تحت تاثير خود قرار داد. چنانچه ايتالياي پرودي را در كنار فرانسه ساركوزي و بريتانياي براون در در كنار آلمان مركل در چنبره گرفتاري هاي خود اسير كرد. رشد 1 درصدي اقتصادي در اروپا و گسترش دامنه ركود و تورم در وضعيتي كه آمارها نشان مي دهد كه هر ماه ده ها هزار شغل از بين مي رود تمام ساختارهاي ملي در اين قاره را با بحران عدم كارآئي مواجهه كرده است. هر چند كه در بريتانيا سبد آراء نشان مي دهد كه حزب محافظه كار به پيروزي چشمگيري در مقابل رقيب سنتي خود دست يافته است ولي با تعمق در تحليل علمي اين وضعيت مشخص مي شود كه شكست حزب كارگر در موقعيت ريزش آراي اين حزب به نفع ديگر حزب سوسيال دمكرات اين كشور به صندوق ريخته شده است. حزب كارگر و حزب ليبرال دمكرات به عنوان دو حزب سوسيال دمكرات در مجموع 49 درصد آراي انتخابات محلي را كسب كرده اند در حالي كه حزب محافظه كار تنها توانسته است 44 درصد از آراء را به دست آورد. اين تفاوت راي نشان مي دهد كه ذائقه راي دهندگان بريتانيائي همچنان به نفع سوسيال دمكراسي چربش محسوس خود را حفظ كرده است و اين سخن آقاي كامرون كه نتيجه اين انتخابات راي اعتماد به حزب محافظه كار بوده است را با ترديد روبرو مي كند. هر چند كه با توجه به سيستم انتخاباتي اين كشور كه در انتخابات پارلماني به حزب اول كشور كرسي هاي حمايتي براي كسب اكثريت نسبي را اعطاء مي كند، پيروزي حزب محافظه كار به عنوان حزب اول در انتخابات پارلماني آتي مي تواند زنگ خطر را براي آينده سياسي حزب حاكم كارگر به صدا در آورد.زماني كه گوردون براون در ژوئن سال گذشته جانشين "توني بلر" نخست وزير قبلي كشور شد انتظار تجديدنظر در بسياري از سياست هاي داخلي و خارجي بريتانيا به سمت يك رويكرد چپ تر مي رفت. هر چند كه در زمينه سياست خارجي و به خصوص جنگ عراق براون متفاوت تر از بلر عمل كرد ولي نتوانست به آنچه افكار عمومي انتظار داشتند جامه عمل بپوشاند. سياست هاي اقتصادي براون نيز همچنان در قالب روند نوليبرال گذشته جريان يافت و ناخرسندي اتحاديه هاي كارگري، معلمان، دانش آموزان و دانشجويان از قوانين جديد و كاهش حمايت هاي دولتي از آموزش، بيمه هاي تامين اجتماعي و بهداشت، دامنه گسترده تري به خود گرفت. اينكه نخست وزير مي تواند با پارلمان موجود تا سال 2010 اميدوار به بهبود شرايط وخيم كنوني باشد، شايد تا حدودي منطقي به نظر برسد ولي گوردون براون انتظار راي دهندگان سنتي حزب كارگر و مستقل بريتانيائي براي تجديدنظر در سياست هاي معيوب گذشته را به ياس تبديل كرده است و آينده از آن وي نخواهد بود.

      14/2/87

فرهنگ توسعه - 1387 - لطفا مقاله‌ها، نظرها و پیشنهادهای خود را به آدرس info@farhangetowsee.com بفرستید