شماره 204- بروزرسانی  چهارشنبه 8/3/1387                             بازگشت به صفحه اصلی

فونیکس با موفقیت برسطح مریخ نشست

دکتر فیروز نادری، دانشمند ایرانی ناسا

یکی از مدیران اصلی پروژه کاوشگری فونیکس برمریخ 

دنیای ما

کسانیکه جریان فرود مریخ پیمای Phoenix « فونیکس » (قُقنوس) را در بعدازظهر روز 25 می 2008 در سراسر جهان بطور مستقیم مشاهده کردند، قطعا با چهره و نام دکتر فیروز نادری، یکی از مدیران ایرانی پروژه پرواز فونیکس به مریخ (Mars)، آشنا یا بیشتر آشنا شدند.

رسانه ها در مورد موفقیت فضاپیمای فونیکس نوشتند که در پی شکست برنامه های ناسا در نشستن بر سطح مریخ، دکتر فیروز نادری از 12 سال پیش، ناسا را به پذیرش برنامه اکتشافی خود در مورد مریخ متقاعد کرده بود. دکتر نادری گفته است که وظیفه تمدن بشری بر کره خاک است که بیابد آیا حیات دیگری در کهکشانات وجود دارد. بعبارت دیگر آیا ما در کهکشانها تنهائیم؟

خود او در مصاحبه ای با ایسنا در تابستان گذشته گفته بود: ناسا سال 2000 دو سفينه را به مريخ فرستاد كه هر دو با شكست مواجه شد و آن موقع بود كه از من خواستند رياست ماموريت‌هاي مريخ ناسا را بر عهده بگيرم. در آن زمان دو فضاپيما را براي پرتاب به مريخ آماده كرده بوديم كه به دليل حوادث پيش آمده پرواز يكي از آنها كه قرار بود در مريخ فرود بيايد را متوقف كردم تا علت شكست ماموريت‌هاي قبلي را بفهميم و از حادثه‌اي ديگر پيش‌گيري شود و ديگري را كه يك مدارگرد بود به فضا فرستاديم. به همين دليل حالا كه فكر مي‌كنيم به علت شكست ماموريت‌هاي قبلي پي برده و با رفع آنها فضاپيماي ديگري را به سمت مريخ مي‌فرستيم به پيشنهاد مدير علمي اين برنامه آن را ققنوس (فونيكس) نامگذاري كرده‌ايم. يعني از خاكستر آن فضاپيما كه از بين رفت يك سفينه جديد به وجود آورده‌ايم.

موفقیت مریخ پیمای فونیکس، گرچه پشتوانه یک کار تیمی است اما باید گفت که نام دکتر نادری جایگاه ویژه ای در این پروژه فضائی دارد.

در اینجا باید ضمن تبریک به جامعه علوم بشری و ایرانیان علم پرور، اندوه خود را از بابت نداشتن امکانات در ایران که باعث می شود این دانشمندان به کار در کشورهای دیگر بپردازند، اعلام کنیم.

در عین حال ما همواره بر این نظر بوده ایم که ملت آمریکا با پیشرفتهایی که در زمینه های مختلف علمی نصیب خود کرده است، بواقع همیشه از همکاری دانشمندان دیگر ملیت ها و کشورها بهره اصلی را برده است. کشور آمریکا بدون داشتن دانشمندانی همچون دکتر فیروز نادری، بهیچوجه قادر نبود که به موقعیت کنونی خود در عرصه علم و دانش دست یابد. از این نظر ما این لحظات پر غرور و افتخار آفرین را متعلق به تمامی انسانهای کره خاک می دانیم و تمامی بشریت را در موفقیت آن سهیم می دانیم.

بیوگرافی دکتر فیروز نادری

دکتر فیروز نادری متولد 1325 در شیراز، استان فارس است. او در سال 1964 به آمريكا رفت و تحصيلات خود را تا مقطع دكتری مهندسی الكترونيك در دانشگاه كاليفرنيای جنوبی ادامه داد. دكتر نادری، پس از پايان تحصيل به میهنش ایران بازگشت و ضمن گذراندن خدمت سربازی، مدتی در مركز «سنجش از دور ايران» فعاليت كرد. وی از حدود 26 سال پيش همكاری خود را با ناسا آغاز كرد و در اين مدت مشاغل فنی و مديريتی متعددی را در زمينه ماهواره‌های مخابراتی متحرك، رادارهای سنجش از دور، رصدخانه‌های تحقيقاتی اختر فيزيك ، اكتشاف مريخ و ساير اجرام منظومه شمسی برعهده داشت. دكتر نادری، فروردين ماه 1379 در شرايطی كه چندين ماموريت متوالی سازمان فضايی ناسا در پرتاب فضاپيما به سوی مريخ با شكست مواجه شده بود، به مديريت برنامه‌های اكتشافات مريخ منصوب شد و توانست در طی چهار سال، سه ماموريت مهم از جمله پرتاب دو كاوشگر مريخ‌نورد «روح» و «فرصت» را با موفقيت به انجام رساند. اين دانشمند ايرانی در پی اين موفقيت درخشان، در اسفند ماه سال گذشته به سمت معاون و مدير ارشد برنامه‌ريزی مركز JPL (آزمايشگاه پيش رانش جت) - از مهمترين مراكز فضايی ناسا - منصوب شده و در سمت جديد به عنوان مسئول طراحی برنامه‌ها و راهبردهای مركز، تجاربش در ماموريت‌های مريخ را در مطالعه ساير بخش‌های جهان از زمين تا كهكشان‌های دور به كار بسته است. وی همچنين مسئوليت طراحی چشم‌انداز راهبردی پنج تا 20 ساله JPL را برعهده دارد.

دكتر نادری در راستای سه دهه همكاری مستمر با سازمان فضايی ناسا، به دليل عملكرد درخشان علمی و مديريتی به دريافت عالی‌ترين نشان علمی اين سازمان نائل شده است.

ققنوس سلامت كامل خود را پس از فرود بر مريخ اعلام كرد

26 می 2008:

سفينه فضايي ققنوس سازمان ناسا دیشب در منطقه ای واقع در قطب شمال مريخ فرود آمد تا ماموريت 3 ماهه ی خود در آزمودن احتمال حضور آب يخ زده توسط بازوهای خودكارش را آغاز كند.

ماموریت فونیکس چه خواهد بود

آرشیو: فونيكس،برای جستجوی محيط مناسب حيات ريزاندامگاني (ميكروبي) در مريخ و تحقيق تاريخچه آب در آنجا به سوی مريخ اعزام شد. اين مريخ نشين حوالی ساعت 6 بعدازظهر یکشنبه 25 می بر خاك مريخ فرود خواهد آمد.

مريخ نشين فونيكس در نقطه ای از ناحيه دره گرين (Green Valley) از شمالگان مريخ خواهد نشست. اين نقطه قسمتی از منطقه بيضی وار احتمالی فرود در ابعاد 100 كيلومتر در 20 كيلومتر خواهد بود. منطقه دره گرين يكی از مناطق مملو از يخ آب در مريخ است.

سه مدارگرد سريع السير مريخ، اديسه مريخ و اكتشافی مريخ برای تحليل فرود فونيكس به پيشواز ورود آن به جو مريخ می روند و سيگنالهاي فرود از سوی مدارگرد اديسه به زمين بازپخش مي شود. دو مدارگرد ديگر سيگنال فرود را برای تحليلهای بعدی فقط ضبط می كنند.

پس از فرود، فونيكس با استفاده از ابزارهای خود به كاوش محل فرود خود می پردازد. فونيكس به بازوی متحرك روباتی و دوربين متصل به آن، ايستگاه هواشناسی، دوربين تصويربرداری استريو از سطح، تحليلگر حرارتی گاز، تحليلگر ميكروسكوپی، الكتروشيميايی و رسانايی مجهز است.

عمر اين مريخ نشين 90 روز مريخی (حدود 92.5 روز زمينی) خواهد بود. در صورت موفق بودن نشست و ارسال داده اين مريخ نشين، احتمال تمديد ماموريت آن در صورت جان سالم به در بردن از شرايط سخت زمستان شمالگانی می رود.

همراه اين مريخ نشين يك حلقه دی وی دی فونيكس ارسال شده كه در آن نظرات و ديدگاه های كارل ساگان و آرتور سی كلارك خطاب به مسافران آينده مريخ و مجموعه ای از آثار فرهنگی ارزشمند درباره مريخ قرار داده شده است. اين دی وی دی كاری از انجمن علوم سياره ای است.

سایت ناسا در مورد دکتر فیروز نادری، بدون اشاره به ملیت اصلی او و یا حتی تاریخ تولد و شهر زادگاهش:

http://www.jpl.nasa.gov/bios/naderi/

پارس اسكاي 6 مهر 1385 پس از دو شكست پياپي در مريخ در سال هاي گذشته سازمان فضايي ناسا دكتر فيروز نادري را به عنوان مسول برنامه هاي مريخ و ماموريت هاي سياره سرخ منصوب كرد. دكتر نادري برنامه هاي موفق دوره مديريت خود را در موضوع مريخ با هدايت و راهبري مريخ نوردهاي آپورچونيتي و اسپريت آغاز نمود. كارنامه اي درخشان از يك همكاري دسته جمعي و تلاشي چند صد نفره براي هدفي مشترك . هم اكنون اين دوقولوهاي مريخي نزديك به 1000 روز را در مريخ گذرانده اند كه ركورد بسيار خوبي براي مريخ نوردها و گروه هدايت كننده آنها محسوب مي شود. ( آخرين خبر ها حاكي از آن است كه ماموريت مريخ نورد هاي ناسا براي يك سال ديگر تمديد شد ) پس از موفقيت مريخ نورد هاي روح و فرصت مهم ترين ماموريت، مدارگرد اكتشافي مريخ MRO يا Mars Reconnaissance Orbiter مي باشد. دكتر فيروز نادري مديريت اين برنامه را نيز به عهده دارد . شايد چند روز بيشتر نيست كه قرار گيري موفق فضاپيماي MRO به مدار از پيش تعيين شده و تصحيح مداري آن موفقيت ديگري را نصيب آقاي دكتر فيروز نادري و همكارانش كرد. ( به خبر MRO مدارگرد مريخ آماده براي جستجو مراجعه نماييد) و به اين ترتيب يكي ديگر از برنامه هاي پيچيده پرتاب و هدايت مدارگرد هاي مريخ به مرحله جديد خود وارد شده است. فضا پيماي MRO سال پيش راهي مريخ شده و طي ماه هاي گذشته به مرحله تصحيح مداري خود رسيده و به مرور مي رود تا در اولين گام تصاوير آزمايشي خود را از سطح مريخ ارسال كند(براي دريافت اطلاعات بيشتر پيرامون MRO به مقاله مدارگرد اكتشافي مريخ گامي درخشان به سوي اكتشافات فضايي مراجعه نماييد). مدارگرد ديگري نيز سال آينده در شمال مريخ و نزديك قلب يخي آن فرود خواهد آمد. نام اين مدارگرد كه كپسول آزمايشگر آن به سمت شمال مريخ شليك خواهد شد فونيكس است فونيكس پس از برخورد با سطح مريخ قرار است تا در آزمايشگاه كوچك خود روي سطح و يخ هاي قطبي مريخ آزمايشهايي را به انجام برساند .اما در اواخر دهه ميلادي و تا سال 2010 قرار است تا مريخ نورد بسيار پيشرفته اي با نام MSL كه يك لابراتوار مجهز علمي را به همراه دارد به سطح مريخ برسد. اين يكي از بزرگترين پروژه هاي مريخ طي اين دهه است كه براي كاوش سطح سياره سرخ انجام ميشود. اين مريخ نورد كه شبيه به مريخ نورد هاي قبلي است اندازه اي به مراتب بزرگتر - سنگين تر و با ادوات ازمايشگاهي و جستجوگر بيشتر و كاملتري راهي مريخ خواهد شد. آزمايشگاه سنگ و كاني به همراه 8 جز آزمايشگر ديگر آزمايشگاه اين مريخ نورد را تشكيل ميدهند. MSL چهار برابر از لحاظ وزن و اندازه از هم نوعان فعلي خود در مريخ بزرگتر است و مهمترين ويژه گي آن نوع سوخت آن است كه از انرژي اتمي استفاده ميكند. پيش بيني ميشود عمر اين ربات كاوشگر با توجه به نوع سوخت آن و نوع طراحي بسيار طولاني باشد.مدارگردي بود كه پيش از ارسال مريخ نورد هاي روح و فرصت مكان هاي فرود اين دو را بررسي و باعث انتخاب آن توسط متخصصان ناسا شده بود. اينها مهمترين پروژه هاي صورت گرفته در مريخ طي اين دهه خواهند بود. به گفته دكتر فيروز نادري تمامي اين پروژه ها به صورت سلسله اي و مرتبط به هم انتخاب شده و طراحي ميشوند و هر كدام مكمل ماموريت قبلي و پيش نيازي براي ماموريت هاي بعد از آن خواهند بود. مدارگردها مريخ را از بالا كاوش ميكنند و نقاط احتمالي فرود مريخ نوردها را تعيين ميكنند. براي مثال اديسه مارس

گرفته از دنیای ما:

http://www.donyayema.info/album.php?a_id=3302

فرهنگ توسعه - 1387 - لطفا مقاله‌ها، نظرها و پیشنهادهای خود را به آدرس info@farhangetowsee.com بفرستید