شماره214- بروزرسانی  پنجشنبه 6/4/1387                           بازگشت به صفحه اصلی

سيري در آيين ورزش زورخانه اي 

گفتارنيك، كردار نيك، پندارنيك

مهندس سهراب مژده

sohrab.mojdeh@yahoo.it

پنجم تير ماه 1387-  بخش اول

اينجا، جايگاه، ناپاكان، چاپلوسان، خودنمايان، فخر فروشان، نابخردان و ناجوانمردان  نيست!

آيين باستاني، آيين جوانمردي، ميهن دوستي، فداكاري، نوع دوستي، راستي و امانت داري، چشم پاكي، خوش خلقي، خرد و فروتني است

ريشه هاي آيين زورخانه اي و معماري ويژه ي آن

·     آيين زورخانه اي، آييني است رزمي، كه به گذشته اي دور تعلق دارد، و همانگونه كه در سايت دليرستان آمده است"  از ديرباز نداي ياري كردن اهورامزدا در پيكار با اهريمن، در نزد ايرانيان، دعوتي مقدس شناخته مي شده است". علاوه بر آن اشعارحماسي  حكيم فردوسي، اين ميهن دوست بي مثال ، درجان بخشايي زبان پارسي، بيانگر فلسفه ي وجودي آنست؛

·     زورخانه ها، بطور سنتي،  در درون كوچه پس كوچه ها، در محله هاي پيشه وران و در مركز مردمي ترين محله ها ساخته مي شده است.  مي توان گفت كه زورخانه ها،  قلب پر تپش محله و مركز ثقل تربيت جوانمردان و پاكان هر محله را، در جريان روزانه زندگي توده ها، به نمايش مي گذاشته است. قشرهاي زحمتكش و توليدي، همانند شاطران، چلينگران و نجاران و غيره، پروتاگونيست هاي اصلي اين "گود" بوده اند.

·    زورخانه، داراي بامي گنبد شكل بوده، و اكنون نيز چنين است، و كف " گود" آن در پايين تراز سطح كوچه ها قرار دارد. اين نوع ساختار ما را به ياد معابد ميترا مي اندازد كه هميشه  در اعماق و گودي ها جاي داشته است، زيرا ميترائيست ها(پيروان مهر) معتقد بودند كه براي ستايش نور و خورشيد بايد در تاريكي جاي گرفت، تا لايق ستايش "ميترا" شد. بد نيست  بدانيم كه، مسيحت اروپا كه بر ستونهاي ميترائيسم بناشده است، معابد ميترا را كه  محل تمركز ستايشگران مهر بود و دراعماق كم زمين جاي داشت با خاك پوشانيد و بر روي اين معابد، كليساهاي مسيحيت را بسوي آسمان كشانيد. لختي به اختلاف اين دو ديد گاه خيره شويد!

·    شكل مدورخارجي "گود زورخانه"، و جايگاه آن در "گودي"، اين انديشه را به ذهن نويسنده ي اين سياهه راه ميدهد كه شايد از حوض هايي تقليد شده است كه در قديم در وسط حياط خانه  مي كندند تا به جايگاه جمع آوري آب هاي طبيعي بدل شود. فرهنگ ايران ما، يك فرهنگ "كاريزي" است و آب هميشه براي ما ايرانيان، عنصري تشويش زا و حياتي بوده است، در نتيجه در نظر گرفتن اين عامل در ريشه يابي پديده ها، شايد بتواند گاهي رهگشا باشد. طرح هاي موجود در فرشهاي ايراني نيز مويد اين انديشه است.

·    زورخانه ها در ورودي كوتاهي دارند، بگونه اي كه فردي كه وارد  و يا از آن خارج مي شود، ضرورتا خم ميگردد. اين نوع  معماري داراي فلسفه اي انساني و بسيارزيبايي است، زيرا شخص، در هنگام ورود به زورخانه، بدون زبان و كلام به ديگران اداي احترام ميكند. وينگونه فضا وتركيب زورخانه در كليت خويش، فضاي نيرومندي و فروتني است. احترام بدون كلام يكي از زيبايي هاي برجسته ي فرهنگ ديرين ماست. اين عمل را شما در روشن كردن سيگار ازطرف شخص مقابل، كه با انگشت كوچك سمت راست انجام ميگردد و يا در هنگام بهم زدن دو جام مي، كه هر كس سعي مي كند، جام بي صبر خود را در سطحي پايين تراز حريف قرار دهد، و يا در بسياري از ديگر موارد، ديده ميشود.

·    آنچه روشن است اينست كه، اين رسوم بر اساس اشعار حماسي حكيم ابوالقاسم فردوسي  استوار است، اشعاري مملو از شور و غرور ملي . بايد در نظر داشت كه در دوره هاي مختلف مبارزات ايرانيان بر ضد نيروهاي خارجي و يا  در مقابل پليدي هاي دروني، اشعار حكيم فردوسي الهام بخش ترين اشعار رزمي و حماسي در ميهن ما بوده است، و جنبشهاي مردمي، و انديشمندان و استراتژيست هايي چون، حسن صباح و جنبش" باطنيان" نيز در راه زنده كردن و نجات فرهنگ ايران از دست دشمنان، از اكسير اين اشعار شكل گرفته و در پيگره ي تاريخ ايران حكاكي شده اند.

***

در پايان اين بخش، براي سپاس از سايت دليرستان، بعلت بهره گيري از عكس زورخانه، شانه ي چپ مبتكر اين سايت را ميبوسم.      

در بخش دوم اين سياهه، به بررسي وسايل ويژه ي ورزش زورخانه اي، خواهيم پرداخت.

فرهنگ توسعه - 1387 - لطفا مقاله‌ها، نظرها و پیشنهادهای خود را به آدرس info@farhangetowsee.com بفرستید