|
|
شماره 220 - بروزرسانی شنبه 22/4/1387 بازگشت به صفحه اصلی |
|
وقتي تفليس، مسكو را به مبارزه مي طلبد
اردشير زارعي قنواتي
زماني كه يك پدر ثروتمند مي ميرد فرزندان ناخلف بر سر ميراث بازمانده از وي به جدال بر مي خيزند و تمامي پيوندهاي گذشته و خويشاوندي را در پاي طمع خويش براي بهره بردن از ماترك متوفي فراموش مي كنند. اين واقعيت در عرصه سياسي و ژئوپلتيك هم صدق مي كند و با فروپاشي يك ساختار سياسي يا تجزيه كشور بزرگ به واحدهاي كوچك، متولدين ناسازگار به صورت هم چنگ مي اندازند. آنچه تا قبل از اين تغيير موجب وحدت ملي بوده است چه در حيطه تفكرات، سياست، جغرافيا، اقتصاد و فرهنگ به يك باره با شكستن قالب هاي گذشته رنگ منازعه و كسب منافع به خود مي گيرد. حتي در چارچوب كسب منافع ملي نيز با توجه به عدم انطباق اين منافع با ديگر شركاء در اين موقعيت گسست سياسي – اجتماعي، مي توان به وضوع طيف بندي هاي متضاد درون هر واحد مجزا و كل واحد تجزيه شده را مشاهده كرد. با فروپاشي اتحاد جماهير شوروي در دهه نود ميلادي، كشورهاي تازه تاسيس در حوزه هاي بالتيك، آسياي ميانه و قفقاز با در پيش گرفتن سياست گريز از مركز همگي به نوعي تيغ به سمت برادر بزرگتر روسي كشيدند. اين پديده به لحاظ دروني شايد تامين كننده حقارت ذاتي و يا ناديده گرفتن كامل موجوديت اين حوزه هاي كوچك و درجه دو از سوي مسكو بوده و يا اينكه درطي بازي هاي ژئوپلتيك رد پاي بازيگران فرامنطقه اي و رقيب با روسيه را در خود داشته باشد. گرجستان يكي از كشورهاي تازه تاسيس و بازمانده از فروپاشي شوروي سابق مي باشد كه هر از چندي با اعمال تحريك آميز خود كه بعضا از سوي كشورهاي ثالث ديكته شده است و يا به زعم حاكمان سياسي كنوني آن رمز بقاي آنان در همين كشمكش نهفته است، رهبران كرملين را به مبارزه مي طلبد. بعد از سقوط " ادوارد شواردنادزه " رهبر سابق گرجستان و آغاز رياست جمهوري " ميخائيل ساكاشويلي " اصل " بقا در منازعه " به سياست اصلي و راهبردي تفليس تبديل شده است. ظاهرا اين رويكرد تا به آن اندازه به مذاق مرد تفليسي خوش آمده و بقاي وي را در منازعات و رقابت هاي داخلي بيمه كرده است كه بر سر هر بزنگاهي " فيل گرجي ياد روسيه كرده " و تلنگري به ثبات موجود در منطقه مي زند. قدرت گرفتن اپوزيسيون داخلي در گرجستان و انزواي منطقه اي اين كشور كه تا حدود زيادي ناشي از موقعيت منحصر به فرد روسيه براي اقناع همكاري هاي منطقه اي بوده است، ساكاشويلي را به وسوسه تحريك همسايه بزرگ خود ترغيب كرده است. در هفته هاي گذشته با دستگيري چهار صلحبان روسي مستقر در منطقه خودمختار و جدائي طلب " آبخازيا " توسط ارتش گرجستان و همچنين تنش و انفجارهاي ناشي از بمب گذاري در مرز گرجستان – آبخازيا، اين مناقشه وارد مرحله خطرناكي شده است. تهديدات دوجانبه از سوي رهبران روسيه و گرجستان و اقداماتي كه عملا در اين منطقه در حال انجام است دو طرف را به سمت روياروئي يا تمكين كوچكتر از بزرگتر كه در هر دو حالت به زيان رهبران تفليس مي باشد سوق داده است. دخالت سرد اتحاديه اروپائي و ايالات متحده در اين منازعه و حمايت از طرف گرجي نشاندهنده اين موضوع مي باشد كه گويا غرب حساب زيادي براي " سر پل " خود در قفقاز باز كرده است. در مناسبات بين المللي و چينش هاي منطقه اي حداقل در ميان مدت و بلند مدت هيچگونه كسب منافع ملي بدون در نظر گرفتن منافع مشروع كشورهاي منطقه و حسن همجواري با همسايگان شكل نخواهد گرفت. آنچه در طي 6 دهه گذشته در خصوص اسرائيل بوجود آمده اين اصل منطقي را اثبات كرده است، هر چند كه اسرائيل با توجه به تعهد غير قابل نقض اروپا و آمريكا براي صيانت از موجوديت آن، به طور كلي شرايط منحصر به فرد خود را داشته كه با مسئله گرجستان به روشني تفاوت دارد. تنش هاي كنوني در منطقه جدائي طلب آبخازيا در هفته هاي اخير در جهت تعميق منازعه كنوني بين مسكو – تفليس بوده است و در صورت ادامه آن تنها كسي كه زيان مي كند طرف گرجي خواهد بود. اخيرا با توجه به ظهور ملي گرائي روسي و استقبال مردم اين كشور از هويت جديد و اكتيو كشور خود، هرگونه درگيري نظامي با گرجستان دست رهبران كرملين را براي تضمين سياست هاي راهبردي خود باز مي گذارد. از سوي ديگر كرملين نشينان به روشني درك كرده اند كه حمايت غرب از ساكاشويلي با توجه به جايگاه روسيه در ژئوپلتيك جهاني بسيار محدود خواهد بود، از جمله رد درخواست عضويت گرجستان در ناتو در نشست بخارست اين پيمان، واقعيتي كه متاسفانه رئيس جمهور گرجستان با توجه به گرفتاري هاي داخلي و غرور خويش به آن واقف نيست.
13/4/87
|
|
فرهنگ توسعه - 1387 - لطفا مقالهها، نظرها و پیشنهادهای خود را به آدرس info@farhangetowsee.com بفرستید |
