شماره  221 - بروزرسانی سه شنبه 25/4/1387                           بازگشت به صفحه اصلی

ميهماني بزرگان يا نشست رقباي همكار

اردشير زارعي قنواتي

اجلاس هشت كشور بزرگ، صنعتي معروف به جي 8، در جزيره هوكايدو ژاپن از روز دوشنبه 7 ژوئيه رسما كار خود را آغاز مي كند. آنچه كه از اول براي دستور كار اين نشست اعلام شده است بيشتر حول موضوعات مهم بين المللي از قبيل افزايش قيمت مواد خوراكي و سوخت هاي فسيلي، وضعيت ركود – تورم در اقتصاد جهاني، تغييرات آب و هوائي و همچنين بررسي پرونده هاي زيمبابوه، كره شمالي و ايران، دور خواهد زد. رهبران بزرگ جهان در طي مذاكرات خود در سرزمين آفتاب تابان اين بار مي بايست تماما در خصوص سايه ها و فضاي خاكستري صحبت كنند كه چندي است مانع از تابش آفتاب بر اعم مدارات جغرافيائي شده است. آنچه كه معمولا نشست هاي جي 8 را اهميت دو چنداني مي بخشد مذاكرات دوجانبه بين سران حاضر در اجلاس مي باشد كه هر چند تلقي حاشيه از آن مي شود ولي در بعضي مواقع از متن مهمتر بوده است. تصويرسازي و صحنه پردازي هاي ژئوپلتيك در جهان امروز كه بازيگران اصلي آن به نوعي اين 8 كشور بزرگ مي باشند، ذره بين جامعه جهاني و افكارعمومي بين المللي را جهت حساسيت هائي كه در خصوص تاثير مذاكرات اين رهبران بر نظام نوين جهاني دارد، ابعادي چونان يك " سازمان ملل متحد كوچك " به اين اجلاسيه ها مي بخشد. اما جي 8 سال هاي اخير به روشني اثبات كرده است كه حتي در مورد باشگاه قدرت هاي بزرگ جهاني نيز ديگر در بر دارنده تمام بازيگران عرصه ژئوپلتيك نيست. كشورهاي چين، هند، برزيل و آفريقاي جنوبي به عنوان 4 قدرت بزرگ هزاره سوم كه هم اكنون تا حدودي در حد و اندازه بعضي از اعضاي جي 8 مي باشند و با توجه به رشد سريع اقتصادي آنان انتظار مي رود كه در آينده نزديك مشروعيت و موجوديت بسته اين باشگاه را به چالش بكشند. چنانچه " نيكلاي ساركوزي " رئيس جمهور فرانسه قبل از اين نشست در طي يك كنفرانس خبري اذعان نمود كه چين و هند به علاوه نمايندگاني از قاره آمريكا و آفريقا مي بايست وارد باشگاه كشورهاي بزرگ صنعتي شوند. حداقل درمورد چين و هند با توجه به حجم اقتصادي آنان در سهام جهاني، رشد بالاي 10 و 8 درصدي در مقابل رشد 1 درصدي كشورهاي صنعتي، دارنده 5/2 ميليارد انسان و تاثير انكارناپذير اين كشورها در ژئوپلتيك بين المللي اين ادعا مي تواند صادق باشد.

آنچه كه از همان ابتدا و قبل از پايان نشست و بنا به تجربه نشست هاي گذشته مي توان انتظار داشت عدم تعيين تكليف براي معضلات بزرگ بين المللي و پرونده هاي مطرح در اين اجلاس است. از اين اجلاس نبايد انتظار معجزه داشت و تنها براي نزديك كردن ديدگاه هاي رهبران حاضر و تفاهم حداقلي در مورد مسايل كلان بين المللي شاهد بحث و چانه زني خواهيم بود. موضوع كمبود مواد خوراكي كه هم اينك جهان را با افزايش سرسام آور قيمت اين مواد و عدم دسترسي بسياري از كشورهاي فقير به حداقل نيازهاي اوليه خود كه متعاقبا آنان را با شورش هاي گرسنگان روبرو كرده است، هيچ برنامه كوتاه مدت و تحت سيستم " تجارت آزاد " راهگشا نخواهد بود. به خصوص از آنجا كه كشورهاي بزرگ غربي تمايل بيش از اندازه اي به جهت رشد قيمت سوخت هاي فسيلي و حفظ محيط زيست، به سمت استفاده از سوخت متانول كه از موادي از جمله ذرت و سويا كه بيشترين حجم را در سبد خوراكي جهان ايفاء مي كند، يافته اند، چشم انداز تغيير رويه يا يافتن راه حل عاجل به هيچ عنوان عقلاني نيست. مسئله رشد سرسام آور قيمت نفت و گاز كه هم اكنون در مرز بشكه اي 140  دلار و هزار متر مكعب 260 دلار قرار دارد نه تنها كشورهاي صنعتي را دچار مخمصه افزايش هزينه هاي توليد و مصرف كرده است بلكه بر اساس منطق اقتصادي اين معضل در يك سيكل چرخشي، خود مي تواند تشديد كننده ركود و تورم اقتصاد جهاني نيز به حساب آيد. ركود و تورم حاكم بر اقتصاد بين المللي از يك طرف توليد كنندگان كه همان كشورهاي بزرگ صنعتي مي باشند را در وضعيت ناخوشايندي قرار داده و از طرف ديگر با توجه به رشد قيمت سوخت و مواد اوليه كه موجب گران شدن كالاهاي توليدي شده است، مصرف كننده را به عنوان موتور متحركه توليد، به سمت كمتر مصرف كردن سوق داده است. تناقض و پارادوكس بزرگ در مورد وضعيت آب و هوائي هر چند كه در طي سال هاي اخير به نفع هواي پاك سمت يافته است ولي در حاشيه ي بزرگتر از متن، خود به جهت همان تمايل به مصرف سوخت متانول و تاثير آن در كمبود و گراني مواد خوراكي معضل بزرگتري را براي جهان كنوني به ارمغان آورده است. پرونده هاي زيمبابوه، ايران و كره شمالي در حالي كه اولي موجب سرخوردگي همه اعضاء از رويه "رابرت موگابه " رهبر 84 ساله اين كشور شده است در دومي عدم اجماع نظر اعضاء در مورد تعريف رويكردهاي حداقلي و حداكثري در شرايط فعلي با سفر " خاوير سولانا " به تهران و جوابيه ايران به بسته پيشنهادي گروه 1+5 بيش از گذشته تشديد يافته است. شايد تنها نقطه مثبتي كه سران اجلاس جي 8 مي توانند بر سر ميز به آن ببالند و به سلامتي هم بنوشند، در مورد پرونده هسته اي كره شمالي باشد كه در طي مذاكرات شش جانبه در پكن و اقدامات منطقي و عقلائي دو طرف منازعه براي برون رفت از بحران به سرانجام مثبتي رسيد. بدون شك در حاشيه اين اجلاس بحث گسترش باشگاه جي 8 ، تروريسم بين المللي، چالش غرب با روسيه و همچنين موضوع المپيك پكن در دستور كار سران قرار خواهد گرفت. چنانچه قبل از برگزاري اين اجلاس در طي ديدار " جورج بوش " رئيس جمهور آمريكا و " ياسوئو فوكودا " نخست وزير ژاپن هر دو رهبر در كنفرانس خبري خود به اين نكته كه در افتتاحيه المپيك پكن حضور خواهند يافت، به تمام گمانه زني ها جهت تحريم اين المپيك پايان داد. به هر حال در نشست جي 8 هيچ معجزه اي اتفاق نمي افتد اما اين اجلاس مي تواند راهگشا و آغازي براي برون رفت از بعضي معضلات بين المللي براي نزديك شدن به مصالحه به حساب آيد.

  17/4/87

فرهنگ توسعه - 1387 - لطفا مقاله‌ها، نظرها و پیشنهادهای خود را به آدرس info@farhangetowsee.com بفرستید