شماره  223 - بروزرسانی دوشنبه 31/4/1387                           بازگشت به صفحه اصلی

بهداشت معدن چيان وتونل كاران،

 بعلت محيط ويژه ي كار، يك مسئله ي حياتي است!

مهندس سهراب مژده : مترجم                               بنشته: رافائل "په دوت زي"- پروفسور دانشگاه ژنو

sohrab.mojdeh@yahoo.it                                                                     Raffaele Peduzzi   27تير ماه1387- بخش اول                                  بر گرفته از مجله ي تخصصي "  تونل-Gallerie  "

شكل شماره 1 : "قرباني هاي كار" اثر مجسمه ساز "وين چنسو ولا(Vincenzo Vela).  اين مجسمه كه  خلقت آن به سال 1886 ميلادي باز ميكردد، به قربانيان تونل راه آهن "سن گوتاردو"(1872-1882) اهداء شده است. اين اثر كه از جنس برنز است در ايستكاه راه آهن آي رولو(Airolo)، جاي گرفته است، و يكي از اولين نشانه هاي مرگ ناشي از "بيماريهاي شغلي" است.

از سن گوتاردو(San Gottardo) تا سمپيونه(Sempione)

امراض معدنچيان سن گوتاردو((San Gottardo و تولد پزشكي كار"Medicina del lavoro"

بدنبال بيماري مسري اي كه، در سال 1880 ميلادي ، در طي شكافتن تونل راه آهن "سن گوتاردو" بوجود آمد، پروفسور "پررون چيتو"(Perroncito)، از دانشگاه تورينو، موفق به كشف عامل پيدايش كم خوني(anemia) معدنچيان شد. او موفق شد نشان دهد كه علائم و نشانه هاي موجود در كارگران  "سن گوتاردو"  با آنچه كه بصورت جسته وگريخته در  معدنچيان ديگر استانها مشاهده مي شود، شباهت وهمخواني دارد.

 تحقيقات انجام شده درپهنه ي انگل شناسي( پاراسيتولوژي)، كه در مورد بيماري مسري"سن گوتاردو" انجام يافت، باعث شد كه در اين مورد، يك سري تحقيقات  در ديگركشورها و درمحيط هاي متفاوت نيز، شتاب تازه اي بخود گيرد و  مستند گردد كه كرمي كه در اثني عشر(duodeno) جاي مي گيرد، از ارگانيسمي كه در آن جاي گرفته و يا مهمان آنست، خون مي مكد.

 از آنجايي كه تحقيقات پروفسور "پررون چيتو" ، در باره ي مرض مورد بحث، الهامبخش محققان انگليس شد، دكتراي افتخاري در علوم دانشگاهي منچستر درسال 1905، با عنوان" در 25 امين سالگرد كشف طبيعت انگلي( پارازيتي) و معالجه كم خوني معدنچيان..." به اين محقق اهداء شد.

بر طبق اخبار رسمي، در طي  شكافتن تونل سن گوتاردو(1872-1882ميلادي)، 199 تن از معدنچيان، بعلت حوادث كاري جان سپردند. اين تعداد اعلام شده ي مرگ و مير، كه" كم خوني" از عوارض آن بود، در هر صورت بسيار كمتر از آمار واقعي مرگ ومير معدنچيان "سن گوتاردو" مي باشد. اگر تعداد كارگراني كه بعد از مرحله ي "كم خوني" بدامن مرگ كشيده شدند را در نظر گيريم، بدون شك متوجه خواهيم شد كه اين تراژدي، عملا، ابعادي بسياروسيعترداشته است.

اين بيماري مسري، اختلاف نظرهاي بسياري را، چه در مرحله ي شناختي(ديانوزي diagnostico) و چه در مرحله ي  معالجاتي(تراپيtrapeutico)، ايجاد كرد. علاوه بر اين، كشف اين بيماري مسري باعث شد كه دريچه اي بروي شناخت "بيماريهاي شغلي"((malattie professionali باز گردد، و زمينه را براي  براي درك ضرورت تولد "پزشكي كار" باز كند.

چند روز بعد از افتتاح تونل "سمپيونه"((Sempione، در آغاز ماه ژوئن((Giugno سال 1906، در ميلان، اولين كنگره بين المللي براي امراض شغلي، با زحمات دو تن از محققان و متخصصان كم خوني  معدنچيان تونل "سن گوتاردو"، پروفسور ادوآردو  پروچينتو(Eduardo Perrocinto) و شاگرد همكار او، جوزپه ولانته(Giuseppe Volante)، تشكيل شد.

 فعاليت هاي اين  دو محقق نشان دادند كه، چگونه با بهره گيري از تجربه ي سن گوتاردو، مي توان  كار را در تونل "سمپيونه"، بدون پيدايش  بيماري كم خوني ناشي از كرم پارازيتي "انكيلوستووميازي"، ادامه داد.

پرفسور "پروچينتو"Perrocinto، در رساله خود: " امراض شغلي از نوع پارازيتي"، بر اساس تجربه ي خود در تراژدي كم خوني كارگران در تونل"سن گوتاردو"، كه هزاران نفر را به كام مرگ كشيد،  توانست قوانين بهداشتي اي براي معدنچيان  پايه ريزي كند.

از ديدگاه بهداشتي، تونل سن گوتاردو، راه را براي مبارزه با پارازيت كم خوني(L'anchilistomiasi )، در تمامي معادن و تونل ها باز كرد. در شرايط فعلي اين مرض، بعلت رعايت جدي  قواعد بهداشتي، از بين رفته است. تنها، چندين مورد پراكنده را، در تونل "مونته بيانكو"Monte Bianco ، كه در سال 1963 افتتاح شد، شاهد بوده ايم.

بيماري " سن گوتاردو"، در ديد و زبان توده هاي مردم

"معدنچيان داراي خوني بودند كه به آب تبديل ميشد." اين تعريف مردم عادي از بيماري اي بود كه بصورت مسري در اولين تونل "سن  گوتاردو" دردهه ي بين 1872 – 1882ميلادي، ظاهر شد.

اين خاطره هنوز در افراد مسن ناحيه ي" آي رولو(Airolo)"، زنده است، آنها نيز، به نوبه خود، از طريق حكايت سالمندان نسل پيش از خود، بدين بيماري، همانند موجودي اسرار آميز مي نگريستند؛ هر چند در آن زمان نيز روشن بود كه، پزشكان اهل تورينوي ايتاليا، به اكتشاف اين بيماري دست يافته اند.

شكل شماره2- سيكل بيولوژيك آنسيلوس توماي اثني عشر. برگرفته از:OMS, Z.S. Pawlowski 1993.

جنس ماده، روزانه، از 5000 تا 25000 تخم مي گذارد. از 23-35  درجه سانتي گراد كرم در طي  24 ساعت شكل مي گيرد ، هر كرم بطور متوسط 0.20 ميلي ليتر  خون مي مكد، و در عين حال باعث خونريزي هاي كوچك و ناحيه اي ميگردند. تخم ها ي موجود  در درون مدفوع، در آب و درزمين مرطوب جاي ميگيرند، در حرارت مناسب، در طي 8 روز، رشد مي كنند و بسته مي شوند، و و نوعي كرم  را آزاد مي كنند، كه بصورت فعال از طريق پوست وارد ارگانيسم ميگردد.

در دوره "سن گوتاردو" پزشكان از قبل درك كرده بودند  كه راه زندگي طبيعي اي كرم و عفونت افراد،عبارت از اعضاي بدن معدنچيان  است كه در تماس با گل قرار مي گيرد.

منابع و باز سازي حوادث

در اوايل 1880 ميلادي، بسياري از كارگران استان پيه مونته((piemonte در ايتاليا، بعلت شرايط دشوار كم خوني، كه باعث از دست دادن توان كار ي آنان مي شد، از كار دست كشيده و به خانه باز ميگشتند. اما، وضعيت سلامتي آنان بهبود نمي يافت و بسياري از آنان بدامن مرگ كشانده مي شدند.

پروفسور پروچينتو(perrocinto)، در هنگام آزمايش يك معدنچي، متوجه شد كه در روده ي اثني عشر وي 1500 كرم از نوع" آنسيلوس توماAncylostoma"، لانه كرده اند. علاوه بر آن يافتن تخم اين انگل (پارازيت) در مدفوع ديگر كارگران سن گوتاردو، كه دچار كم خوني شده بودند، بدو اجازه داد تا  راه علاج(ديانوزي)ي براي بيماري" آنكيلوس تومازي"ارائه دهد. معدنچيان مبتلا به بيماري مي گفتند كه صد ها  تن از همكاران آنا ن دچار علائم( سينتوم ها)  بيماري مشابه بوده اند.

نتايج اين مشاهدات، كه در جهت شناخت يك بيماري مسري و كمياب بود، به رياست آكادمي پزشكي تورينو و آكادمي علوم پاريس اطلاع داده مي شد.

دو پزشك ديگراز اهالي تورينو، دكتر "بوتزولو"Dr. Bozzolo ، و دكتر "پالياني" Pagliani  ِDr  با رفتن به آريولو"Ariolo"، متوجه حضور انگل (پارازيت) ها در مدفوع بسياري از  كساني  ميشوند كه  در تونل كار ميكردند. در هر صورت، اين دو پزشك، در مورد ارتباط بين ريشه ي انگلي  وآنچه كه بعنوان"كمبود خون مسري - تخريبي بازگشت ناپذير"(epidemica l'oligoemia perniciosa) شناخته شده، و باعث گشته بود، به گفته ي دكتر " كاليوني "Dr. Caglioni  ، از ساكنين آيرولو(Airolo )، "چهره هاي غمگين و رنگ پريده، در خيابانهاي آريولو، قدم بزنند"، نظري بيان نداشتند.

 علت اين بيماري، بعقيده  دو پزشك نامبرده، ناشي از وضعيت رقت بار بهداشتي عمومي زندگي كارگران و معدنچيان بوده است. در واقع، هر چند طبيعت پارازيتي بيماري از طرف همه مورد قبول واقع نشده بود، اما، هيچكس نمي توانست وضعيت دشوار و اسفبار كارگران را، كه ديگر تنها در نظر پزشكان خلاصه نمي شد، نفي كند. بعنوان مثال، مهندس"زوپتتي"Ing. Zoppetti  در اين مورد مي نويسد:"  گله هايي از معدنچيان، با چهره اي هاي غمين، تكيده و رنجور، كه به اشباح مي مانند، و در خيابانهاي آيرولو"Airolo" . گوشنن"schenenöG"، از كار بر ميگردند و يا بر سر كار ميروند، حس همدردي انسان را نسبت به خويش برمي انگيزند".

اخبار خطر بيماري اسرار آميز"سن گوتاردو"، در تعدادي از روزنامه هاي ايتاليايي و اروپايي انتشار مي يابد و افكار عمومي را در سطح جهاني تحت تاثير خود قرار ميدهد.

 در پارلمان ايتاليا، نشست فوق العاده اي انجام گرفت، تا به بررسي و راهيابي براي حل يك معظل سياسي جدي كه عبارت از ضمانت يك زندگي انساني براي هزاران كارگران تونل و معدنچيان  بود، بپردازد.

از جواب نخست وزير ايتاليا، در اين نشست فوق العاده، نتيجه مي شود كه دولت ايتاليا با مراجعه به دولت فدرال سويس وارد عمل شد و ضمانت"...پيش گيري از مرض مورد بحث، با تمامي وسايل ممكن  .." را دريافت نمود 

شكل 3- سر يك" انسيلوس توماي اثني عشر".

 كپسول دهاني كرم  كامل و رشد يافته، به گونه ايست كه بتواند با دهان چنگك شكل خويش، به بدنه اثني عشر آويزان شود و به مكيدن خون ادامه دهد.

اولين اختلاف نظر:

 كم خوني  يا "علل پاراسيتي"parassitosi، بيماري معدنچيان

بعد از درخواست دولت ايتاليا در برن((Berna، در 18 مارس 1880 ميلادي، شوراي فدرال، دكتر "سوندرجر"(sondergger ) را تعيين كرد، تا به يك ارزيابي تكنيكي(perizia) در مورد بيماري مورد بحث بپردازد. بعد از يك بازرسي از منطقه، چنين نتيجه گيري شد، كه بيماري "سن گوتاردو"، چيزي نيست جز نوعي از "بيماري معدنچيان"، كه بسيار آشنا بوده و "بيماري مرگبار كوهستان" ناميده مي شده است.

در آن زمان  اين نظر غالب بود، كه مرض معدنچيان، عبارت ازمسموميت ناشي از  تماس و تنفس مواد مضرناشناخته است كه در هواي معادن  و يا تونلها وجود دارد.

مسئله ي نمونه و قابل توجه اينجاست كه  پرسش مطرح شده از بازرس تكنيكي((perito عبارت بود از" كم خوني معدنچيان و يا انسيلوس توما؟

جدل بين پيروان و مخالفان ريشه انگلي(پارازيتي) بيماري "سن گوتاردو" ، حتي در درون نشست ها ي سطح بالاي علمي و سياسي، هر روزه بالا مي گرفت.

دكتر "لومبارد"Dr. Lombard ، در ژنو( مكان  شركت فاورهFavre  ( متقاعد از عوارض واگيري  و عفوني بيماري كم خوني، در" آرشيو علوم روان و  طبيعت"(Archives des Sciences physiques et naturelles)، نوشت:..حضور" انسيكلوس توما" بعنوان علت بيماري كارگران تونل، يك فرضيه ي خالص است. واقعيت ها  دقيقا مطالعه شده اند و باندازه كافي روشنند، تا بتوان اثبات كرد، كه آنچه  گفته مي شود، من آنرا" افسانه ي انسيكلوس توما در تونل سن گوتارد" مي نامم.

عنصر مهم براي درك علل اين اختلاف ديدگاه ها، اين بود كه، با اينكه سيكل بيولوژيك، جنين شناسانه(امبريولوژيك) و رشد كرم، باندازه ي كافي شناخته شده بود، هنوز در مورد چگونگي ورود  كرم  در ارگانيسم انسان ترديدهايي وجود داشت.

با در نظر گيري جايگاه انگل ها( پارازيت) در  دستگاه  هاضمه، بنظر ميرسيد  كه مسموميت، از طريق دهان منتقل ميشود.

اين ضعف، از طرف مخالفان نظريه "ريشه ي انگلي"(پارازيتاري) قويا مورد بهره برداري قرار گرفته ميشد.

بدين علت، با تاييد بوززولو(Bozzolo) و پالياني(pagliani) كه از ديدگاه آنان" ناخالصي آب، كه غالبا كارگران در تونل مي نوشند، باعث انتشار آنسيلوس توما(Ancylostoma)شده است"، لومباردو مي توانست چنين استدلال كند كه" اين آقايان مطمئنا فراموش كرده اند كه شركت تونل سن گوتاردو، سالهاست كه يك سرويس آب آشاميدني با كيفيت خوب در اختيار كارگران گذاشته است".

"آب از محل" وال تره مولاVal Tremola" مي آيد، و از طريق لوله هاي فلزي به  ته تونل ميرسد، بدون اينكه با آن در تماس قرار گيرد. كارگران معمولا مواظب انتحاب آبي كه مي نوشند، هستند و سعي مي كنند از آبي كه در زير پاي آنان جاري است و با گل تركيب شده است، استفاده نكنند.

متاسفانه، آنچه به ذهن خطور نمي كرد، اين بود كه اين بيماري بتواند از طريق  پوست پا و دست كارگران، كه در تماس با اين آب گل قرار مي گرفت، در ميان معدنچيان شيوع يابد.

***

مفهوم واژه ي تركيبي: انسيلو ستوم(Ancylostoma: قلاب دهان

انسيلو(Ancylo): چنگك، قلاب؛

 استوما((Stoma: دهان

مفهوم واژه ي تركيبي: اوليگو اميا(Oligoemia): كمبود خون

 اوليگو: كمبود؛

 امي يا(emia): خون

پايان بخش اول- بهداشت معدن چيان وتونل كاران، بعلت محيط ويژه ي كار، يك مسئله ي حياتي است

فرهنگ توسعه - 1387 - لطفا مقاله‌ها، نظرها و پیشنهادهای خود را به آدرس info@farhangetowsee.com بفرستید