ده دليل بر مخرب بودن اثرات جهاني‌شدن در آفريقا

برگردان: احمد جواهريان

1ـ جهاني‌شدن بيانگر نوع جديدي از استعمار در آفريقاست.

جهاني‌سازي نيروهاي بازار نابرابري جهاني را بيش از هر زمان افزايش داده است. پيش‌بيني مي‌شد كه جهاني شدن با «تجارت آزاد» همراه باشد، در حاليكه «تجارت آزاد» نه آزاد است و نه منصفانه. اين امر منجر به خصوصي‌سازي خدمات زيربنايي مي‌شود كه با قيمتي بالاتر به خود آفريقا فروخته مي‌شود. پيچيدن نسخه اقتصادي «تجارت آزاد» جهاني، كه مدل توسعه خود كشورهاي صنعتي نبوده، به كشورهاي آفريقايي چيزي جز نمك بر زخم پاشيدن نيست. جهاني‌سازي پديده‌اي مناسب آفريقا نيست و به نفع آفريقا نخواهد بود.

2ـ جهاني‌سازي آفريقا را در زندان فقر نگه مي‌دارد.

جهاني‌سازي آفريقا را در فقر هر چه عميق‌تر فرو مي‌برد. از زماني كه فرايند جهاني‌سازي شكل گرفته، سهم آفريقا از ثروت جهاني 40% كاهش يافته است. سازمان همكاري‌هاي جديد براي توسعه آفريقا (NEPAD)(1) تنها ابزار ديگر اقتصاد جهاني براي ادامه انتقال نظام يافته ثروت آفريقا به جهان غرب است. چرا كه:

مجموع ثروت نفرات اول تا سوم ثروتمندترين افراد جهان از دارايي بيش از 600 ميليون نفر فقيرترين مردم جهان كه قسمت عمده آنان را آفريقاييان به‌ويژه زنان تشكيل مي‌دهد، بيش‌تر شده است.

آمريكا، آلمان، ژاپن و ساير كشورهاي اروپايي بيش از هر زمان ديگر ثروت اندوخته‌اند، در حاليكه كشورهاي آفريقايي بيش از هر زماني فقير شده‌اند.

در فضاي جهاني‌شده امروز، متوسط هزينه‌هاي مصرفي هر خانواده‌ در آفريقا نسبت به 25 سال پيش 20% كاهش يافته است.

20% فقيرترين مردم جهان كم‌تر از 1% ثروت جهاني را در اختيار دارند و اين شكاف هر آن عميق‌تر مي‌شود.

10% فقيرترين مردم جهان در حال حاضر در كم‌تر از 5/0% تجارت جهاني مشاركت دارند.

3ـ جهاني‌شدن منافع غرب را بالاتر از حقوق بشر و حقوق كار قرار مي‌دهد.

سازمان تجارت جهاني كه از اركان اصلي جهاني‌سازي است، حقوق بشر و حقوق كار را با قوانيني نظير موارد زير جايگزين مي‌كند:

ـ غيرقانوني شناختن تحريم كالاها با توجه به نحوه توليدشان (براي مثال استفاده از نيروي كار كودكان)،

ـ غيرقانوني شناختن تصميم‌ دولت‌ها در بكارگيري «ارزش‌هاي غيرتجاري» نظير حقوق بشر (براي مثال عدم خريد از شركت‌هايي كه با ديكتاتورهاي جنايتكار داد و ستد داشته‌اند).

4ـ جهاني‌سازي يك مصيبت زيست محيطي است.

اگر آفريقا توسعه يابد و به سطح مصرفي همانند كشورهاي توسعه يافته برسد، براي تامين منابع مورد نياز به هشت كره زمين ديگر نيازمنديم. از آنجاييكه كشورهاي ثروتمند با مصرف منابع ساير كشورها رشد مي‌كنند، جهاني‌سازي اقتصاد با افزايش مصرف در منابع طبيعي همراه است. براي مثال قسمت عظيمي از سطح جنگل‌هاي جهان ـ 56 میليون هكتار ـ بين سال‌هاي 1990 تا 1995 نابود شده است. با سرعتي كه ما از منابع طبيعي نظير مواد پتروشيميايي و فلزات استفاده مي‌كنيم، اين اثرات فراتر از سطح توسعه پايدار است.

5ـ جهاني‌سازي مانع توسعه ملي آفريقا مي‌شود.

شواهد مشابه در كشورهاي آفريقايي حاكي از آن است كه سياست‌هاي جهاني‌سازي اعمال شده از طرف صندوق بين‌المللي پول و بانك جهاني پيامدهاي فاجعه‌ باري براي آفريقا داشته است. براي مثال، برنامه‌هاي توسعه اقتصادي شكست خورده، مانند برنامه‌هاي تعديل ساختاري، به نابودي قاره آفريقا و مردم آن انجاميده است.

 6ـ جهاني‌سازي حق برخورداري از بهداشت مناسب را از آفريقا سلب كرده است.

در زامبيا 20% مردم به بيماري ايدز مبتلا هستند و اين كشور با تمام توان برنامه‌هاي ديكته‌شده‌اي را به اجرا مي‌گذارد كه سرانه‌ي 30 دلاري بدهي‌هاي خارجي را براي اين كشور به ارمغان آورده‌اند و اين در حالي است كه بودجه سرانه بهداشت تنها 17 دلار است. در تانزانيا سرانه بدهي‌هاي خارجي 9 برابر بودجه سرانه بهداشت است و اين در حالي است كه 40% مردم قبل از سن 35 سالگي مي‌ميرند.

7ـ جهاني‌سازي پروژه‌اي پدرسالارانه و غربي‌ است و محروميت‌ها را افزايش مي‌دهد.

هم اكنون، فقري فزاينده در ميان زنان گسترش مي‌يابد، چرا كه جهاني‌سازي بدترين اثرات را در زندگي آنان مي‌گذارد. ديگر هيچ برنامه‌اي براي مراقبت‌هاي بهداشتي و امنيت غذايي به اجرا گذاشته نمي‌شود و دختران با خصوصي‌شدن آموزش از تحصيل باز مي‌مانند.

8ـ جهاني‌سازي فرايندي غيردمكراتيك است.

تجربه جهاني‌سازي مؤيد اين مطلب است كه با ناديده گرفتن نيازهاي مردم آفريقا، سياست نواستعماري را بر مردم حاكم مي‌سازد. اين كشورهاي ثروتمندند كه قوانين را مي‌نويسند و اين قوانين به طرزي جنايتكارانه همه چيز را به مالكيت خصوصي درآورده و به قيمتي ناچيز به شركت‌هاي غربي مي‌فروشند. اين برخلاف نظر مردم آفريقاست.

9ـ جهاني‌سازي به تضاد و شكاف طبقاتي دامن مي‌زند.

بر خلاف نظريه‌پردازان مدافع جهاني‌سازي كه مدعي‌اند جهاني شدن موفقيت اقتصادي و امنيت سرمايه‌گذاري به همراه مي‌آورد، اين فرايند با ايجاد بي‌عدالتي، فقر، تخريب محيط زيست، تمركز قدرتي بي‌سابقه در دست عده‌اي معدود، و به حاشيه راندن اكثريت جامعه، باعث خشونتي غيرقابل تصور در جامعه مي‌شود. آفريقا قرباني اين جنبه از پديده‌ي جهاني‌سازي است. تاثيرات جهاني‌سازي نياز به تجزيه و تحليل‌ها و موشكافي‌هاي دقيقي دارد. مقصر قلمداد كردن قرباني در چارچوب ايدئولوژي مسلط «بازار آزاد»، پاك كردن صورت مساله است.

10ـ جهاني‌سازي تنوع زيستي آفريقا را نابود مي‌كند.

فرايند جهاني‌سازي تنوع گياهي را نابود مي‌‌سازد. موافقتنامه TRIP(2) سازمان تجارت جهاني دست شركت‌ها را براي غارت دانش ساكنان مناطق آفريقا كه هزاران سال يابنده، پرورش‌دهنده، و حفظ‌كننده گياهان مختلف بوده‌اند، باز گذاشته است. اين موافقتنامه به شركت‌هاي چند مليتي اجازه مي‌دهد گونه‌هاي گياهي متنوع را با عنوان «كشف» به نام خود به ثبت برسانند و از حقوق قانوني ثبت اختراع و اكتشاف نسبت به آن برخوردار گردند. به دلايل بالا و بسياري دلايل ديگر، جهاني‌سازي تمامي عرصه‌هاي زندگي را به داد و ستد مي‌كشد و به سود تبديل مي‌كند.

البته آفريقا چيزهاي بسيار ديگري هم براي ارائه دارد. «جهاني‌سازي از بالا» توسط برگزيدگان ثروتمند و حرص و آز آن‌ها براي ثروت بيش‌تر به پيش برده مي‌شود، اما جهاني‌شدن ديگري هم وجود دارد كه به‌وسيله توده‌هاي مردم يعني اتحاد گسترده‌ي جوانان، فعالان، هنرمندان، سنديكاها، سازمان‌هاي زنان، گروه‌هاي محيط زيست، و ديگر سازمان‌هاي غيردولتي سازمان مي‌يابد. اين «جهاني شدن از پايين» شايد هنوز به اندازه جهاني‌سازي  از بالا شناخته شده نباشد، اما با سرعت تمام در حال گسترش، و با اهتزاز پرچم همبستگي در سراسر جهان در مقابل هرگونه بي‌عدالتي ايستاده است.

منبع: www.baobabconnections.org

پانوشت:

(1) The New Partnership foe Africa’s Development (NEPAD)

(2) Trade Related Intellectual Property (TRIP)