تولید سوخت گیاهی و مساله‌ی امنیت غذایی در چین

آنتوانتا بزلوا

برگردان: بابك پاكزاد 

با توجه به نياز اقتصاد در حال رشد چين به انرژي، صنعت سوخت گياهي در اين كشور شكوفا شده است. اين صنعت جهت تبديل غلات و روغن‌هاي گياهي به منابع انرژي، از شكل به روز شده و مدرن يك فرآيند شيميايي قديمي بهره مي‌گيرد. به اين ترتيب كارفرمايان چيني يك «كسب و كار سبز» با فضايي قابل توجه براي رشد خلق كرده‌اند.

اما برخي نگراني‌ها پيرامون افزايش قيمت محصولات كشاورزي، چين را وادار كرده است استفاده از ذرت و ديگر غلات خوراكي براي توليد سوخت گياهي را كاهش دهد. در حالي كه چين مي‌خواهد از رشد منبع انرژي جايگزين حمايت كند اما در عين حال معتقد است كه موضوع امنيت غذايي ملي بايد بر برنامه و دستور كار سبز كشور اولويت داشته باشد.

وانگ ژيائوبينگ يكي از مقامات رسمي دپارتمان كشت غلات وزارت كشاورزي در روزنامه دولتي  peoples Daily  اظهار كرد: «در چين اولويت نخست تامين غذاي 3/1 ميليارد نفر است و پس از فارغ شدن از اين وظيفه ما از توليد سوخت گياهي حمايت خواهيم كرد.»

چين توليد سوخت گياهي از منابع جديد را به منظور كاهش وابستگي فزاينده كشور به نفت وارداتي تشويق كرده است. چين به عنوان يك صادركننده بزرگ هم‌اكنون حداقل 43 درصد نفت مورد نياز خود را وارد مي‌كند.

سوخت گياهي يك جايگزين سازگاز با محيط زيست براي نفت است. برنامه‌ريزان اقتصادي چين توسعه انرژي‌هاي سبز نظير سوخت اتانول و سوخت ديزل گياهي را از اولويت‌هاي كليدي برنامه اقتصادي پنج ساله كشور در نظر گرفته‌اند. تا سال 2020 آن‌ها مي‌خواهند 15 درصد سوخت مورد نياز براي حمل و نقل را از محل انرژي‌هاي سبز تامين كنند.

باوجود افزايش تقاضا براي سوخت گياهي، به خاطر افزايش شديد قيمت در بازار مواد غذايي و به خاطر كمبود ذخاير غلات، توليد اين محصول با مشكل مواجه است. قيمت گندم به خاطر كشت محدود در كشورهاي عمده توليدكننده نظير ايالات متحده و استراليا، به بالاترين ميزان خود در دهه گذشته رسيده است. اين در حالي است كه قيمت ذرت نيز در بازارهاي داخلي 20 درصد افزايش داشته است. پكن براي متوقف كردن سير صعودي افزايش قيمت غلات و جلوگيري از بروز نگراني در عموم مردم به ذخاير گندم خود چوب حراج زده است. اين وضعيت با وجود پيش‌بيني‌هاي مربوط به سال جاري مبني بر افزايش توليد غلات رخ داد.

يانگ‌جيان، رييس دپارتمان برنامه‌ريزي توسعه وزارت كشاورزي مي‌گويد: «ما اصلي را در ارتباط با توليد سوخت گياهي به كار مي‌بنديم. آن نبايد مصرف غله از سوي مردم را تحت تاثير قرار دهد و هم‌چنين نبايد زمين‌هاي قابل كشت غلات را نيز دچار فرسايش كند.» مقامات دولتي تخمين مي‌زنند كه ذرت حدود سه چهارم ماده خام مورد استفاده براي ساخت اتانول در چين را به خود اختصاص داده است. به نقل از  China Daily  در سال جاري ميزان توليد سوخت اتانول 3/1 ميليون تن تخمين زده مي‌شود. با اين حال كارشناسان مي‌گويند كه ميزان توليد بخش خصوصي و دولتي در سال جاري ممكن است به پنج ميليون تن برسد.

با افزايش قابل توجه تقاضاي سوخت گياهي، توليدكنندگان موجود توليد خود را به حداكثر خواهند رساند و بازيگران جديدي نيز وارد بازار خواهند شد. بنا به گزارش مطبوعات محلي، آن‌ها در سال 2005 يك ميليون تن اتانول توليد كردند اما تا سال 2010 توليد سوخت اتانول ممكن است تا 10 ميليون تن افزايش يابد. از آن‌جا كه سوخت گياهي با استفاده از منابع بيولوژيكي تجديدپذير توليد مي‌شود، آن‌چه نگراني مقامات دولتي را برمي‌انگيزد اين است كه مصرف بيش از حد به كمبود غلات خوراكي و ذخاير غذايي منجر شود. اين اتفاق قبلاً در مورد ساقه‌ی ذرت كه در توليد اتانول از آن استفاده مي‌شود رخ داده بود. قيمت ساقه‌ی ذرت در چين 500 درصد افزايش يافت و از سال 2005 به بعد به 30 دلار در هر تن رسيد.

اكنون همين اتفاق براي ذرت در حال رخ دادن است. براساس گزارش كميسيون توسعه و اصلاحات ملي چين در سال 2005، 23 ميليون تن ذرت جهت فرآوري صنعتي مصرف شده است. از سال 2001 به اين سو ميزان مصرف ذرت سالانه 5/16 درصد افزايش پيدا كرده، در حالي كه توليد ذرت با سرعتي پايين‌تر يعني با نرخي معادل پنج درصد رشد كرده است.

در حالي كه رقابت ميان توليدكنندگان سوخت و غذا براي كسب سهم بيش‌تر از غلات محدود به چين نيست اما اين مشكل به ويژه در اين‌جا بسيار حاد است چراكه سرانه‌ی مساحت زمين‌هاي قابل كشت بسيار پايين است و بايد جمعيت عظيمي را نيز تغذيه كرد.

انتظار مي‌رود در سال جاري ميزان توليد غلات به ركورد 490 ميليون تن برسد، كه سومين سالي است كه با افزايش توليد همراه است اما برنامه‌ريزان چين نگرانند كه فرسايش زمين‌هاي كشاورزي مي‌تواند در آينده‌اي نزديك بر تامين غلات اثر منفي بگذارد. گفته مي‌شود مساحت زمين‌هاي قابل كشت طي سال‌هاي 1999 تا 2005 به حدود هشت ميليون هكتار كاهش يافته است.

يانگ‌جيان مي‌گويد: «ما نبايد با اطمينان خاطر از مساحت زير كشت و بهبود ميزان توليد در هر واحد تلاش‌هاي خود در راستاي توليد غلات را رها كنيم.»

كارشناسان هشدار مي‌دهند كه اگر در توليد اتانول كماكان به ذرت تكيه كنيم چين در سال 2008 ناگزير از واردات غله خواهد شد. از آن‌جا كه بنابه دلايل مربوط به امنيت ملي سياست دولت حمايت از خودكفايي غذايي است تكيه بر غله وارداتي موضوعي بسيار حساس است.

منبع:  IPS