عمليات واکنش سريع رسانه‌يي در عراق

 جيم لوب

 برگردان: بابک پاکزاد

 براساس اسناد کاخ سفيد که روز سه شنبه از سوي آرشيو امنيت ملي منتشر شده در آستانه تهاجم به عراق و اشغال اين کشور در مارس 2003، پنتاگون طرحي تحت عنوان «واکنش سريع رسانه يي » يا (RRMT) ارائه داد تا چهره و سروصورتي عراقي براي تلاش هايش تدارک ديده و کنترل و سيطره خويش بر رسانه هاي جمعي عمده عراق را تضمين کند.

 جدولي حاکي از بودجه يي 51 ميليون دلاري براي عمليات واکنش سريع رسانه يي طي 6 ماه، اين سند سه صفحه يي را تکميل مي کرد.

 در ميان ديگر موارد، جلب همکاري دو مشاور رسانه يي امريکايي است که هرکدام به ازاي 6 ماه کار 140 هزار دلار دريافت کرده اند و همچنين پرداخت 800 هزار دلار به 6 مشاور رسانه يي عراقي طي دوره مشابه است.

 جويس تبل تحليلگر آرشيو امنيت ملي اظهار داشت هم سند سه صفحه يي و هم جدول زماني و بودجه بندي، از سوي دو اداره در پنتاگون يعني اداره عمليات هاي ويژه که در جنگ رواني تخصص دارد و اداره طرح هاي ويژه که سياست هاي آن زير نظر داگلاس فيث تعيين مي شود در اواسط ژانويه 2003 يعني دو ماه قبل از اشغال تدارک ديده شده اند.

 براساس سند مذکور «ايده RRMT بر تلاش هاي قبل و بعد از درگيري ايالات متحده و بريتانيا جهت برنامه ريزي، آموزش نيروهاي مستعد و مستقر کردن سريع تيمي از کارشناسان رسانه يي ايالات متحده و بريتانيا همراه با تيم دست چين شده يي از کارشناسان رسانه يي عراق متمرکز است تا به سرعت با افکار عمومي عراق پيرامون آزادسازي اين کشور وارد گفت وگو و تبادل اطلاعات شوند.»

 به نقل از سند منتشره، کارشناسان دست چين شده عراقي براي کارشناسان امريکايي طرح کلي و راهنماي عملي را فراهم کرده و به آنان کمک مي کردند تا گزارشگران و ناشران يا همان (سروصورت و چهره عراقي) را انتخاب و آموزش دهند.

 در سند مذکور با اشتياق تمام قيد شده است «درست مانند اينکه مردم کره شمالي بعد از گذشت يک روز ديگر از برنامه هاي کسل کننده و مرگ آور تهييجي - تبليغي، تلويزيون هاي خويش را خاموش کنند و وقتي صبح فردا دوباره گيرنده هاي خود را روشن کردند برنامه هاي متنوع و سرگرم کننده تلويزيون کره جنوبي را ببيند آن چنان که احساس کنند برنامه ها از آن خود آنها است.» در اين سند آمده است؛ «جايگزيني رسانه هاي آزاد در عراق مي تواند الگويي در خاورميانه باشد.»

 اينکه آيا برنامه ها مطابق با سند فوق اجرا شده اند چندان مشخص نيست. اما آرشيو امنيت ملي به تازگي صورت حسابرسي از سوي واحد بازرسي کل پنتاگون در ارتباط با يک دوجين قرارداد را منتشر کرده است. قراردادهايي که اغلب در شرايطي غيررقابتي از سوي وزارت دفاع به سه پيمانکار اعطا شده تا فعاليت هاي مرتبط با امور رسانه يي را در عراق پس از اشغال به انجام رسانند. ارزش اين قراردادها جمعاً 5/122 ميليون دلار است.

 از جمله اين پيمانکاران مي توان به Rendon Group و Scientific Applications International Corporation (SAIC اشاره کرد که قراردادي 25 ميليون دلاري جهت ايجاد يک شبکه رسانه يي عراقي به امضا رسانده اند که اهداف آن صريحاً در سند مذکور قيد شده است. اما اين پروژه پس از 6 ماه در نتيجه عدم کفايت و ستيزهاي دروني با شکست مواجه شد.

 SAIC   همان شرکتي است که شاها علي رضا کارشناس امور ارتباطات بانک جهاني را در اختيار اين نهاد قرار داد. او همان کسي بود که با پل ولفوويتز وزير دفاع پيشين امريکا (رئيس مستعفي بانک جهاني) وارد روابط عاشقانه شد. خانم شاه علي رضا از ماه مارس تا مه 2003، عضو گروه برنامه «دموکراسي و حاکميت» بود.

 سومين شرکتي که در صورت حسابرسي از آن نام برده شده، Lincoln Group است که بيش از 5 سال از شروع کار آن نمي گذرد و از فعاليت هاي آن پرداخت ميليون ها دلار به روزنامه هاي عراقي براي انتشار مقالاتي در دفاع از نيروهاي امريکا از زمان تهاجم و اشغال به بعد بوده است.

 برنامه واکنش سريع رسانه يي در حقيقت ميان بري سريع بين شبکه رسانه يي تحت کنترل دولت عراق و «رسانه هاي آزاد عراقي» است که نويسندگان سند کاخ سفيد آن را هدف درازمدت برنامه دانسته اند.

 بنا به اظهارات موجود در سند مذکور «پس از پايان درگيري ها، تيم هاي رسانه يي عراقي که از سوي ايالات متحده به شکلي حرفه يي تعليم ديده اند فوراً در محل حضور پيدا کرده و تصويري از عراق جديد (توسط عراقي ها براي عراقي ها) با اميد به نيکبختي و آينده يي دموکراتيک ترسيم خواهند کرد که اثر رواني و سياسي عميقي بر مردم عراق بر جاي خواهد گذاشت.»

 براساس سند مذکور «ماموريت اين برنامه نشان دادن قصد و عمليات نيروهاي ائتلاف در راستاي ايجاد ثبات در عراق و به ويژه احتراز از درگيري و ايجاد اميد در عراقي ها براي آينده يي بهتر» است.

 سند مورد نظر، برخي «کارهاي عمده» براي تحقق برنامه واکنش سريع رسانه يي و عمليات آن و همچنين تجلي سياست دولت ايالات متحده و موضوعات اصلي و راهنما را جهت اطلاع رساني در قالب (اخبار و سرگرمي) برشمرده است.

 در ميان موضوعات و پيام هايي که بايد منتقل شود «برنامه بعثي زدايي» در راس قرار داشت که با برنامه هايي پيرامون تاريخ معاصر مثل «عموصدام»، «کانال تاريخ»، «بمب ساز» و «کشتارگاه ها» پيگيري شد.

 برنامه مذکور همچنين موضوعات مرتبطي را که بايد مورد تاکيد قرار مي گرفت فهرست کرده بود که از جمله مي توان به «مصاحبه با زندانيان سياسي»، «قصرها و شکنجه گاه هاي صدام» و «خلع سلاح هاي کشتارجمعي» اشاره کرد.

 لازم به ذکر است از تمام بودجه مذکور 2 ميليون دلار به توسعه زيربناهاي رسانه يي اختصاص يافت.

 منبع:  IPS

برگرفته از: روزنامه اعتماد