افزایش همکاری میان کشورهای جنوب

تالیف دین

برگردان: بابک پاکزاد

سازمان ملل: کنفرانس بین‌المللی همکاری‌های جنوب-جنوب، تقویت روند رو به رشد تجارت و سرمایه‌گذاری میان کشورهای در حال توسعه‌ی جهان را در دستور کار قرار داده است.

منیراکرم که ریاست یک گروه 130 نفره از 77 کشور در حال توسعه را عهده‌دار است اظهار داشت «در بافت کلی چند جانبه‌گرایی، همکاری‌های جنوب-جنوب یک پدیده‌ی در حال رشد است.» وی افزود «این امر فرایندی مهم برای مقابله با چالش‌هایی است که کشورهای در حال توسعه با آن روبرو هستند و سهم هر چه بیش‌تری در توسعه‌ی آن‌ها ایفا خواهد کرد.»

اکرم ضمن اشاره به نشست همکاری‌های جنوب-جنوب در هفته‌ی گذشته اظهار داشت در حال حاضر تجارت میان کشورهای جنوب، حدود 40 درصد تجارت کشورهای در حال توسعه را دربر می‌گیرد و میانگین رشد آن طی دهه‌ی گذشته 11 درصد بوده است.

بر اساس گزارش 19 صفحه‌ای که طی کنفرانس مذکور انتشار یافت «عملکرد اقتصادی برجسته و قابل توجه برزیل، چین و هند و هم‌چنین برخی کشورهای در حال توسعه نظیر شیلی، مالزی، سنگاپور، آفریقای جنوبی و تایلند در قالب همکاری‌های جنوب-جنوب، تاثیر قابل توجهی بر چشم‌انداز توسعه‌ی دیگر کشورهای محور جنوب داشته است»

هم‌اکنون 30 سال از عمر واحد ویژه‌ی همکاری جنوب-جنوب که در UNDP مستقر است می‌گذرد. هدف اصلی این واحد پیش‌برد همکاری‌ها میان کشورهای در حال توسعه است. کمال درویس مدیر اجرایی UNDP می‌گوید تجارت میان کشورهای جنوب طی دهه‌ی گذشته رشد چشم‌گیری داشته است و از 222 میلیارد دلار در سال 1995 به 5262 میلیارد دلار در سال 2004 افزایش یافته است.

سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی میان کشورهای جنوب نیز افزایش یافته است و از 14 میلیارد دلار در سال 1995 به 47 میلیارد دلار در سال 2003 رسیده است.

ده کشور عضو آسه آن تا سال 2015 به یک منطقه‌ی آزاد تجاری شکل خواهند داد که پیش‌بینی قبلی تحقق این پروژه سال 2020 بود.

خاورمیانه منطقه‌ی آزاد تجاری بزرگ اعراب را در سال 2005 بنیان گذاشت و این در حالی است که توافق‌نامه‌ی تجارت آزاد آسیای جنوبی نیز در ژانویه‌ی 2006 به امضا رسید.

در آفریقا، مناطق آزاد تجاری موجود نظیر بازار مشترک آفریقای جنوبی و شرقی و مجمع شرق آفریقا از طریق مبادلات تجاری بیش‌تر و توافقات صورت گرفته در راستای توسعه‌ی روابط، موقعیت خویش را تحکیم کرده‌اند.

کشورهای عضو آسه‌آن – مالزی، سنگاپور، تایلند، برمه، فیلیپین، اندونزی، برونئی، ویتنام، لائوس و کامبوج- مناسبات خویش را با چین که عضو گروه 77 است گسترش داده‌اند.

براساس مطالعات سازمان ملل تا سال 2005، چین 08/1 میلیارد دلار در کشورهای آسه‌آن سرمایه‌گذاری کرده و تا همان تاریخ تجار چینی بیش از 1000 شرکت در این کشورها تاسیس کرده‌اند.

هفته‌ی گذشته نیویورک تایمز گزارش داد که چین در ساخت ماهواره‌های مخابراتی و تکنولوژی فضایی نیز فعال شده و قراردادهایی را منعقد کرده است.

علاوه بر ساخت و راه‌اندازی یک ماهواره‌ی مخابراتی جدید برای نیجریه، قراردادی نیز در همین زمینه با ونزوئلا منعقد ساخته و برنامه‌هایی نیز برای راه‌انداز سیستم‌های ماهواره‌ای ویژه‌ی مشاهده‌ی زمین برای بنگلادش، اندونزی، ایران، مغولستان، پاکستان، پرو و تایلند در دستور کار قرار دارد.

ردریگو مال میری دپاز سفیر کوبا خطاب به شرکت‌کنندگان در کنفرانس از روند رو به رشد همکاری‌های کشورش با کشورهای در حال توسعه سخن گفت.

وی گفت از 1961 به این‌سو، کوبا با 152 کشور همکاری داشته و بیش از 270 هزار کارشناس کوبایی در این کشورها مشغول ارایه‌ی خدمات بوده‌اند که در این میان 131هزار 770 نفر از آن‌ها پزشک، کارشناس و تکنیسین امور بهداشتی بوده‌اند.

وی افزود با همین هدف در سال 1998 مدرسه‌ی پزشکی آمریکای لاتین در کوبا تاسیس شد که بیش از 9000 هزار دانشجو عمدتا از آمریکای لاتین اما هم‌چنین از آفریقا و حتا ایالات متحده در آن مشغول تحصیل‌اند.

در آمریکای لاتین ظرفیت‌سازی میان کشورهای جنوب از طریق سازمان‌هایی چون CARICOM و MERCOSUR  پی‌گیری می‌شود.

کشورهای آمریکای لاتین و حوزه‌ی کارائیب بر مسایلی چون ارتباطات، محیط زیست و انرژی متمرکزند.

مطالعات سازمان ملل هم‌چنین نشان می‌دهد برخی از کشورها نظیر چین و هند خود را به عنوان بازیگران کلیدی عرصه‌ی تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات مطرح کرده‌اند و این در حالی است که کشورهایی نظیر فیلیپین و کاستاریکا مشتری پر و پا قرص آن‌ها در این زمینه‌اند.

تلاش‌های رواندا برای بدل شدن به دره سیلیکون شرق آفریقا نیز دستاوردی قابل توجه داشته است. در حال حاضر رواندا ابتکار عمل سیستم کابل زیر دریایی شرق آفریقا را هدایت می‌کند که یک پروژه‌ی 280 میلیون دلاری است که در خدمت بوتسوانا، کنیا، لسوتو، آفریقای جنوبی، اوگاندا و تانزانیا قرار خواهد گرفت.

لازم به ذکر نیست که همکاری‌های جنوب-جنوب جایگزین همکاری‌های شمال-جنوب نخواهد شد بلکه به نوعی همکاری‌های شمال-جنوب را تکمیل خواهد کرد و از این جهت سازمان ملل بهترین مکانی است که می‌تواند برنامه‌ی همکاری جنوب-جنوب را در معرض دید و تمرکز قرار داده و اهمیت لازم را به آن اعطا کند.

منبع: IPS